Kiến thức nhà nông
PHÒNG TRỊ BỆNH ĐỐM MẮT CUA TRÊN SẦU RIÊNG
Th7
Bệnh đốm mắt cua trên cây sầu riêng thường xuất hiện trong mùa mưa hoặc tại những vườn có tán rậm, lá lâu khô. Vết bệnh ban đầu nhỏ, màu nâu đỏ và có quầng vàng. Khi số lượng đốm tăng, lá giảm khả năng quang hợp, chuyển vàng và có thể rụng sớm. Muốn phòng trị bệnh đốm mắt cua sầu riêng hiệu quả, Bà con cần xác định đúng, thu gom lá nhiễm, giảm độ ẩm trong tán và chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có nhãn đăng ký phù hợp.
Nguyên nhân gây bệnh đốm mắt cua sầu riêng
Đốm mắt cua sầu riêng là tên gọi thường được Bà con sử dụng để mô tả những vết đốm tròn có tâm màu nâu hoặc xám, bên ngoài có viền đậm và quầng vàng. Tác nhân gây bệnh đốm mắt cua sầu riêng là do nấm Phomopsis durionis gây ra.
Nấm có thể xuất hiện trên lá và hoa nhưng chưa tạo triệu chứng rõ ràng. Khi lá già, cây suy yếu hoặc điều kiện môi trường thuận lợi, bệnh mới biểu hiện ra ngoài. Đây là lý do một số vườn nhìn vẫn bình thường nhưng xuất hiện nhiều vết đốm sau những đợt mưa kéo dài.
Những yếu tố làm bệnh dễ phát sinh gồm:
- Mưa nhiều, ẩm độ không khí cao và bề mặt lá ướt trong thời gian dài.
- Tán cây rậm, nhiều cành giao nhau hoặc cành mọc khuất bên trong.
- Mật độ trồng dày, cây trồng xen hoặc cây che bóng chưa được điều chỉnh.
- Béc tưới phun trực tiếp lên tán, đặc biệt vào chiều tối.
- Lá bệnh, cành bệnh và tàn dư thực vật còn nằm dưới tán.
- Cây thiếu ánh sáng, sinh trưởng yếu hoặc bị mất cân đối dinh dưỡng.
- Bón thừa đạm làm tán phát triển rậm, lá mềm và lâu thành thục.
- Dụng cụ cắt tỉa không được vệ sinh sau khi tiếp xúc với cây bệnh.
Dấu hiệu nhận biết bệnh đốm mắt cua sầu riêng
Triệu chứng bệnh đốm mắt cua sầu riêng thường thay đổi theo từng giai đoạn.
Giai đoạn mới xuất hiện
Dấu hiệu của bệnh đốm mắt cua sầu riêng trong giai đoạn đầu trên phiến lá sẽ hình thành những chấm nhỏ màu nâu đỏ hoặc nâu sẫm, kích thước khoảng 1 mm. Xung quanh vết bệnh có quầng màu vàng nhạt, giúp vết đốm nổi rõ so với phần lá còn khỏe.
Bệnh đốm mắt cua sầu riêng có thể xuất hiện trên cả lá non và lá trưởng thành. Tuy nhiên, số lượng vết bệnh thường nhiều hơn trên lá đã trưởng thành.
Giai đoạn bệnh phát triển
Các vết đốm lớn dần, có thể đạt kích thước từ 2 đến 10 mm. Mép vết bệnh chuyển màu nâu đỏ hoặc nâu đậm. Phần mô ở giữa bị hoại tử, chuyển sang màu nâu nhạt, xám tro hoặc trắng xám, tạo hình dạng gần giống mắt cua.
Trên vết bệnh cũ có thể xuất hiện những chấm đen rất nhỏ. Đây là thể quả của nấm, nơi hình thành và phát tán bào tử. Khi gặp mưa hoặc nước tưới, bào tử có thể theo nước bắn sang những lá xung quanh.
Giai đoạn bệnh nặng
Nhiều vết đốm nằm gần nhau có thể liên kết thành mảng hoại tử lớn. Lá mất dần màu xanh, chuyển vàng từ khu vực quanh vết bệnh rồi rụng sớm. Cây con hoặc cây đang phục hồi sau thu hoạch thường bị ảnh hưởng rõ hơn do diện tích lá khỏe còn ít.
Bà con có thể phân biệt sơ bộ bệnh đốm mắt cua sầu riêng với một số bệnh khác như sau:
- Đốm mắt cua: Vết tương đối tròn, tâm nâu hoặc xám, mép nâu đỏ và có quầng vàng. Trên vết cũ có thể thấy chấm đen li ti.
- Đốm rong: Vết thường tròn, hơi nhô, bề mặt giống lớp nhung và có màu cam hoặc đỏ gạch. Bệnh thường gặp trên lá già, thân và cành.
- Thán thư: Vết bệnh thường không tròn đều, có thể bắt đầu từ chóp hoặc mép lá rồi lan vào trong. Trên lá non, bệnh có thể làm phần mô bị cháy và biến dạng.
Bệnh đốm mắt cua có gây hại cho sầu riêng không?
Có, nhưng mức độ gây hại phụ thuộc vào tuổi cây, tỷ lệ lá nhiễm bệnh đốm mắt cua sầu riêng và khả năng chăm sóc của vườn. Bệnh đốm lá thường không phải nguyên nhân gây thất thu nghiêm trọng nhất trên cây sầu riêng trưởng thành. Tuy nhiên, bệnh vẫn làm giảm diện tích quang hợp và khiến cây sinh trưởng kém nếu không được quản lý.
Trên cây con và cây kiến thiết cơ bản, bệnh nặng có thể làm rụng nhiều lá, khiến cây chậm phát triển và kéo dài thời gian tạo tán. Cây đang suy sau thu hoạch cũng khó phục hồi nếu liên tục mất lá.
Trên cây kinh doanh, một vài vết đốm trên lá già thường chưa làm giảm năng suất ngay. Ngược lại, nếu bệnh xuất hiện trên nhiều tầng lá, lan sang cơi đọt mới hoặc làm lá rụng liên tục, khả năng tích lũy dinh dưỡng của cây sẽ giảm. Điều này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến quá trình phân hóa mầm hoa, nuôi hoa và nuôi trái.
Nấm Phomopsis durionis đã được ghi nhận có liên quan đến bệnh thối trái sau thu hoạch. Tuy nhiên, việc nhìn thấy đốm mắt cua trên lá không đồng nghĩa trái trên cây chắc chắn đã bị nhiễm hoặc sẽ bị thối.
Cách phòng trị bệnh đốm mắt cua sầu riêng
Để quản lý bệnh đốm mắt cua trên cây sầu riêng, Bà con nên kết hợp vệ sinh vườn, điều chỉnh tán và sử dụng thuốc đúng quy định.
Bước 1: Kiểm tra và đánh dấu khu vực bị bệnh
Kiểm tra số tầng lá bị nhiễm, tỷ lệ lá có đốm và tình trạng của cơi đọt mới. Đánh dấu những cây bị nặng để theo dõi riêng. Đồng thời, kiểm tra hệ thống tưới, độ thông thoáng và tình trạng đọng nước trong vườn.
Nếu chỉ có một số vết cũ trên lá già và bệnh không lan thêm, chưa cần phun thuốc liên tục. Trường hợp lá non xuất hiện nhiều vết mới hoặc bệnh lan nhanh sau mưa cần xử lý sớm hơn.
Bước 2: Loại bỏ nguồn bệnh
Cắt bỏ những cành nhỏ bị bệnh nặng và thu gom lá rụng dưới tán. Không để lá bệnh thành đống trong vườn vì nấm có thể tiếp tục hình thành bào tử trên mô đã chết.
Nên cắt tỉa vào ngày khô ráo. Kéo và cưa cần được vệ sinh trước khi chuyển sang cây khác.
Bước 3: Giảm độ ẩm trên lá
Tỉa bỏ cành tăm, cành giao nhau và cành mọc khuất để ánh sáng, không khí đi vào trong tán. Điều chỉnh cây trồng xen và cây che bóng nếu chúng làm vườn quá rậm.
Béc tưới cần hướng xuống vùng rễ, không phun trực tiếp lên tán. Nếu phải tưới phun, nên tưới vào buổi sáng để lá có thời gian khô. Khơi thông mương và xử lý những vị trí thường xuyên đọng nước trong mùa mưa.
Bước 4: Chăm cây phục hồi
Bón phân cân đối theo tuổi cây, năng suất và kết quả phân tích đất. Không tăng đạm để ép cây ra lá nhanh khi bệnh đang phát triển vì tán non rậm có thể làm bệnh khó kiểm soát hơn.
Sau khi bệnh đốm mắt cua sầu riêng đã ổn định, Bà con có thể sử dụng phân bón láFul Grow Gold 2X theo đúng hướng dẫn trên nhãn để hỗ trợ cung cấp axit fulvic và vi lượng trong giai đoạn phục hồi bộ lá. Sản phẩm này là phân bón, không phải thuốc trừ bệnh và không thể thay thế việc vệ sinh vườn hoặc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Không nên tự pha phân bón lá chung với thuốc trừ bệnh. Nếu nhãn cho phép phối hợp, cần thử khả năng tương hợp trong lượng nước nhỏ trước khi pha cả bình.
Bước 5: Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng nhãn
Khi cần dùng thuốc, Bà con phải chọn sản phẩm còn trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam và có nhãn ghi đúng cây sầu riêng cùng đối tượng cần phòng trừ.
Khi phun, cần tuân thủ nguyên tắc bốn đúng gồm đúng thuốc, đúng thời điểm, đúng nồng độ hoặc liều lượng và đúng cách. Đồng thời, Bà con phải mang đồ bảo hộ, tuân thủ thời gian cách ly và không tự tăng liều khi bệnh chưa giảm.
Sau mỗi đợt mưa, cần kiểm tra lại cơi lá mới và những cây xung quanh. Nếu vết bệnh tiếp tục tăng dù đã xử lý, Bà con nên xem lại chẩn đoán, nguồn bệnh và độ ẩm trong tán thay vì tiếp tục đổi hoặc phối thêm thuốc.
Bệnh đốm mắt cua sầu riêng sẽ dễ quản lý hơn khi được phát hiện lúc vết bệnh còn ít. Trọng tâm không nằm ở việc phun thật nhiều thuốc mà là giữ tán thông thoáng, cắt nguồn bệnh, hạn chế lá ướt kéo dài và sử dụng thuốc đúng đăng ký. Liên hệ Tổng đài: 0938.432.788 nếu Bà con còn bất kỳ thắc mắc hoặc khó khăn nào, đội ngũ kỹ sư nông nghiệp của TTP Global luôn sẵn sàng giải đáp thắc mắc miễn phí cho Bà con.
