Kiến thức nhà nông
Tìm hiểu bệnh đốm rong trên cây sầu riêng
Th6
Bệnh đốm rong trên cây sầu riêng là bệnh do nấm và vi khuẩn kí sinh gây ra, thường xuất hiện phổ biến vào mùa mưa gây ảnh hướng đến lá, thân, cành nhưng không gây chết cây ngay lập tức. Bệnh làm giảm quá trình quang hợp, gây còi cọc và giảm năng suất lâu dài, do đó cần phát hiện và phòng ngừa sớm. Bài viết này, TTP Global sẽ hướng dẫn bà con cách nhận biết và phòng ngừa bệnh đốm rong trên cây sầu riêng hiệu quả.
Bệnh đốm rong trên cây sầu riêng là gì?
Bệnh đốm rong trên cây sầu riêng (algal leaf spot) là một loại bệnh do tảo ký sinh thuộc chi Cephaleuros (chủ yếu là Cephaleuros virescens hoặc Cephaleuros solutus theo một số nghiên cứu) gây ra. Bệnh biểu hiện qua các đốm nổi màu đỏ nâu đến xanh rêu trên lá, thân và cành, làm tổn thương biểu bì, cản trở quang hợp và trao đổi chất.
Bệnh đốm rong thường không gây chết cây sầu riêng ngay lập tức mà chỉ làm suy yếu dần, lá rụng sớm, cành khô, cây còi cọc, nếu nặng có thể gây giảm năng suất lớn. Bệnh cũng là nguyên nhân gián tiếp gây ra các vết nứt vỏ dễ cho nấm Phytophthora xâm nhập dẫn đến thối rễ, xì mủ và chết cành.
Bệnh đốm rong thường xuất hiện chủ yếu vào mùa mưa, vườn có độ ẩm cao trên >80%, nhiệt độ 25-35°C, vườn trước hoặc sau thu hoạch. Bệnh đốm rong có khả năng lây lan nhanh từ cây này sang cây khác qua bào tử di động phát tán bởi gió, mưa bắn, côn trùng hoặc dụng cụ cắt tỉa bẩn.
Nguyên nhân gây bệnh đốm rong trên cây sầu riêng
Bệnh đốm rong trên cây sầu riêng do tảo ký sinh Cephaleuros virescens gây ra, với các nguyên nhân chính bao gồm tác nhân sinh học trực tiếp và các yếu tố môi trường, canh tác gián tiếp thúc đẩy sự phát triển.
Tác nhân chính gây bệnh
Loại tảo Cephaleuros virescens giống như lớp rêu mỏng bám trên mặt lá, thân và cành cây. Nó bám ngoài da cây, tiết chất làm da cây mềm ra để hút chất dinh dưỡng, đồng thời sinh ra hạt nhỏ li ti bay theo gió hoặc mưa để lây sang chỗ khác.
Điều kiện thời tiết dễ gây bệnh
Bệnh đốm rong trên cây sầu riêng thường nặng khi trời ẩm ướt liên tục, độ ẩm trên 80%), mưa nhiều kéo dài, nhiệt độ ấm áp khoảng 25-35°C, hoặc có sương đêm và tưới nước phun ướt lá thường xuyên. Những lúc này, hạt tảo dễ lan nhanh.
Chăm sóc sầu riêng sai cách
Vườn có mật độ trồng dày đặc, cành lá um tùm không cắt tỉa, che khuất ánh sáng và giữ độ ẩm cao lâu ngày cũng là nguyên nhân gây bệnh.
Cỏ dại mọc nhiều quanh gốc, đất bị úng nước không thoát tốt lâu ngày cũng tạo môi trường tốt cho tảo và vi khuẩn phát triển gây bệnh.
Triệu chứng nhận biết bệnh đốm rong trên cây sầu riêng
Khi cây sầu riêng bị bệnh đốm rong các triệu chứng thường bắt đầu xuất hiện rõ nhất trên những lá đã trưởng thành, đặc biệt ở các vườn chăm sóc kém hoặc nơi có độ ẩm cao và tán cây rậm rạp.
Dấu hiệu lá sầu riêng nhiễm đốm rong
Trên mặt trên của lá, bạn sẽ thấy những đốm bệnh hình tròn hoặc gần tròn, có màu nâu đỏ giống như gạch tôm hoặc gạch cua, với đường kính dao động từ khoảng 0,2 đến 1 cm, đôi khi lớn hơn một chút lên đến 3-5 mm. Các đốm này hơi nhô lên so với bề mặt lá, tạo cảm giác như phủ một lớp nhung mịn hoặc lớp tơ mịn màng, và nếu quan sát kỹ bằng mắt thường hoặc kính lúp thì sẽ nhận ra rõ ràng các sợi tơ của tảo đang phát triển.
Theo thời gian, dưới điều kiện ẩm ướt thuận lợi, các đốm lan rộng nhanh chóng, có thể hợp lại thành những mảng lớn và ở mặt dưới của lá tương ứng với vết bệnh, mô lá bắt đầu bị hoại sinh, đôi khi thấy sợi tảo màu đỏ nâu xuyên qua bề mặt.
Lá bị nhiễm bệnh sẽ trở nên thô cứng, kém phát triển, giảm mạnh khả năng quang hợp, khiến lá dễ chuyển vàng, khô cứng và rụng sớm nếu bệnh nặng, dẫn đến cây sinh trưởng còi cọc và giảm sức khỏe tổng thể
Triệu chứng cành và thân sầu riêng bị đốm rong
Bệnh không chỉ dừng lại ở lá mà còn lan sang cành non, cành già lẫn thân cây, đặc biệt ở những phần bên trong tán hoặc cành thấp. Vết bệnh trên cành và thân khởi đầu là những chấm nhỏ màu xanh nhạt, hình tròn hoặc bầu dục. Sau đó lớn dần thành mảng với lớp tơ mịn màu xanh rêu ở bề mặt và chuyển sang đỏ nâu ở giữa.
Những vết này làm vỏ cành nứt ra, khiến cành non suy yếu, kém phát triển và tạo điều kiện cho các nấm xâm nhập, nhất là vào mùa mưa. Thỉnh thoảng, bệnh cũng xuất hiện trên vỏ trái dưới dạng các đốm tương tự, dù ít phổ biến hơn, làm giảm chất lượng quả và ảnh hưởng đến giá trị thương mại
Tham khảo thêm về: Nhận biết bệnh nấm hồng trên cây sầu riêng
Tác hại của bệnh đốm rong trên cây sầu riêng
Bệnh đốm rong trên cây sầu riêng có thể mang lại nhiều tác hại nghiêm trọng. Dưới đây là những tác động chính mà người trồng cần chú ý.
Giảm khả năng quan hợp, gây rụng lá
Bệnh đốm rong trên cây sầu riêng gây xuất hiện các đốm tròn hoặc gần tròn có màu nâu đỏ gạch cua hơi nhô lên với lớp tơ mịn giống như nhung khiến lớp biểu bì bị tổn thương nghiêm trọng và sợi tảo xuyên qua mô lá gây hoại tử ở mặt dưới vết bệnh. Quá trình ký sinh làm lá trở nên thô cứng giòn hơn giảm mạnh diện tích quang hợp dẫn đến hiện tượng vàng úa và rụng lá sớm trong khi bệnh còn lan sang thân cành cây con hoặc vườn sản xuất khi thời tiết thuận lợi.
Khiến cây còi cọt, dễ mắc bệnh
Khi bệnh phát triển mạnh các đốm chi chít phủ kín mặt lá khiến cây không tổng hợp đủ năng lượng từ quang hợp và dẫn đến sinh trưởng còi cọc cùng tốc độ phát triển chồi non cành mới chậm lại rõ rệt. Tảo tích tụ trên cành gây nứt vỏ giữ nước lâu hơn từ đó tạo điều kiện cho các tác nhân gây hại xâm nhập làm khô cành cục bộ và suy kiệt toàn cây.
Bệnh đốm rong còn là nguyên nhân gián tiếp gây ra Bệnh xì mủ trên cây sầu riêng
Giảm chất lượng và giá trị quả
Về mặt kinh tế và thị trường bệnh đốm rong ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cũng như chất lượng quả sầu riêng vì quang hợp bị hạn chế khiến trái phát triển chậm hơn dễ bị biến dạng hoặc rụng sớm. Trong khi quả thu hoạch thường có kích thước nhỏ vỏ kém bóng đẹp và hàm lượng đường thấp hơn so với vườn quản lý tốt.
Biện pháp phòng bệnh đốm rong trên cây sầu riêng
Để phòng ngừa bệnh đốm rong trên cây sầu riêng hiệu quả, người trồng cần thực hiện một số biện pháp cụ thể nhằm bảo vệ cây và nâng cao năng suất. Dưới đây là những gợi ý mà người nông dân có thể tham khảo.
Chăm sóc cây đúng cách
Một trong những biện pháp cơ bản nhất là chăm sóc cây đúng cách. Điều này bao gồm việc bón phân đúng liều lượng, tưới nước hợp lý và cắt tỉa cây thường xuyên.
Người trồng cần lưu ý đến loại phân bón sử dụng, tránh việc dùng phân hóa học quá nhiều, có thể dẫn đến tình trạng cây yếu và dễ bị bệnh. Nên ưu tiên sử dụng phân hữu cơ để cải thiện đất và tăng cường sức đề kháng cho cây.
Kiểm soát độ ẩm
Độ ẩm cao là một trong những yếu tố thuận lợi cho sự phát triển của nấm và vi khuẩn gây bệnh. Người trồng cần chú ý đến hệ thống thoát nước và tưới cây để kiểm soát độ ẩm trong đất.
Trong thời gian mưa nhiều, cần có biện pháp che phủ để hạn chế nước đọng lại trên cây. Đồng thời, việc thoát nước tốt cũng giúp cây không bị úng, làm tăng sức sống cho cây.
Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật
Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật là một biện pháp hiệu quả để phòng ngừa bệnh đốm rong. Tuy nhiên, người trồng cần lưu ý sử dụng đúng loại thuốc và theo hướng dẫn của nhà sản xuất để đảm bảo an toàn cho cây và môi trường.
Nên ưu tiên những loại thuốc có nguồn gốc tự nhiên, ít độc hại và thân thiện với môi trường. Việc phun thuốc cần thực hiện định kỳ để duy trì hiệu quả phòng bệnh.
Theo dõi và phát hiện sớm
Theo dõi cây thường xuyên sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu của bệnh đốm rong. Người trồng cần thường xuyên kiểm tra lá và quả để kịp thời phát hiện những triệu chứng bất thường.
Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào của bệnh, cần nhanh chóng áp dụng biện pháp xử lý phù hợp để ngăn chặn sự lây lan của bệnh.
Bệnh đốm rong trên cây sầu riêng là một vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng trái. Việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và tác hại của căn bệnh này là rất quan trọng để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Chăm sóc đúng cách, kiểm soát độ ẩm, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và theo dõi tình trạng cây là những biện pháp cần thiết để bảo vệ cây sầu riêng khỏi bệnh đốm rong. Nông dân cần trang bị kiến thức và kỹ năng để thực hiện tốt công tác chăm sóc, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm trên thị trường.
