Kiến thức nhà nông
Quản lý và trị bệnh vàng lá thối rễ trên cây sầu riêng
Th6
Bệnh vàng lá thối rễ sầu riêng là một trong những vấn đề khiến nhiều nhà vườn lo lắng, nhất là sau thu hoạch, đầu mùa mưa hoặc ở những vườn đất thấp, thoát nước kém. Bệnh thường bắt đầu âm thầm từ bộ rễ, sau đó mới biểu hiện ra lá, cành và sức sinh trưởng của cây. Nếu chỉ thấy lá vàng rồi vội bón thêm phân, cây có thể càng suy hơn vì rễ đang yếu, không hấp thu được dinh dưỡng. Cùng TTP Global tìm hiểu các dấu hiệu nhận biết và cách trị bệnh vàng lá thối rễ trên cây sầu riêng trong bài viết sau.
Bệnh vàng lá thối rễ có gây hại cho sầu riêng không?
CÓ. Vàng lá thối rễ là bệnh nguy hiểm trên cây sầu riêng vì tác động trực tiếp đến bộ rễ, nơi hút nước và dinh dưỡng nuôi cây. Khi rễ non bị thối, cây không còn đủ sức hấp thu phân bón, dù Bà con có bón thêm thì cây vẫn vàng lá, chậm ra đọt, rụng lá và suy dần.
Ở giai đoạn nhẹ, cây có thể chỉ vàng lá từng cành, lá nhỏ, đọt ra yếu, tán thưa. Nếu bệnh nặng, rễ tơ bị thối nhiều, cây héo nhanh vào buổi trưa, lá rụng từng đợt, cành khô dần. Một số trường hợp nấm bệnh lan từ rễ lên cổ rễ, thân, gây chảy nhựa, xì mủ hoặc chết cành.
Bà con thường hay nhầm lẫn cây vàng lá do thiếu đạm, thiếu trung vi lượng hoặc thiếu nước. Thực tế, nếu nguyên nhân chính nằm ở rễ thì việc bón phân mạnh, nhất là phân hóa học liều cao, có thể làm rễ bị sốc thêm. Vì vậy, khi thấy sầu riêng vàng lá kéo dài, cần kiểm tra rễ và đất trước khi quyết định bón phân phục hồi.
Đặc điểm nhận biết vàng lá thối rễ trên cây sầu riêng
Bệnh thường biểu hiện trên cả lá, rễ, thân và tình trạng sinh trưởng chung của cây. Bà con có thể nhận biết qua các dấu hiệu sau:
Trên lá
Lá chuyển vàng nhạt, vàng không đều hoặc vàng từng cành. Lá mất độ bóng, phiến lá mỏng, dễ rụng. Có cây vàng từ lá già trước, sau đó lan dần lên lá non. Khi rễ tổn thương nặng, cây có thể héo vào lúc nắng dù đất vẫn còn ẩm.ư
⇒ Bà con có thể tìm hiểu thêm về Sầu riêng bị vàng lá là bệnh gì? Cách khắc phục
Trên đọt và tán cây
Cây ra đọt chậm, cơi đọt không đều, đọt non nhỏ và yếu. Tán cây thưa dần, cành ngoài tán dễ khô. Sau thu hoạch, cây phục hồi chậm hơn bình thường, bón phân nhưng không thấy bật rễ, bật đọt.
Trên rễ
Đây là vị trí cần kiểm tra kỹ nhất. Rễ non khỏe thường có màu trắng ngà hoặc vàng sáng. Khi bị thối, rễ chuyển nâu, nâu đen, mềm, dễ tuột vỏ. Rễ tơ ít, đầu rễ bị đen, có mùi hôi nhẹ nếu đất bị úng lâu. Khi đào quanh mép tán, nếu thấy rễ non gần như không phát triển, đất bí, ẩm kéo dài thì nguy cơ vàng lá thối rễ rất cao.
Trên gốc và thân
Một số vườn có thể xuất hiện chảy nhựa, xì mủ ở cổ rễ hoặc thân gần mặt đất. Vỏ thân vùng bệnh có màu sẫm, ẩm, khi cạo nhẹ có thể thấy phần mô bên trong đổi màu. Đây là dấu hiệu bệnh đã nặng hơn, không còn chỉ nằm ở rễ.
Biện pháp phòng trừ vàng lá thối rễ trên cây sầu riêng
Phòng bệnh luôn quan trọng hơn trị bệnh, vì khi bộ rễ đã thối nặng thì cây phục hồi rất chậm. Bà con nên kết hợp biện pháp canh tác, sinh học và thuốc trừ bệnh khi cần thiết.
Biện pháp canh tác
- Đảm bảo thoát nước tốt. Ở vùng đất thấp, cần có mương thoát nước, không để nước đọng lâu quanh gốc sau mưa. Tránh tình trạng nước tràn mặt liếp hoặc ứ ở vùng cổ rễ.
- Cắt tỉa tán cây. Sau thu hoạch nên cắt bỏ cành sâu bệnh, cành khuất tán, cành sát mặt đất. Lá bệnh, rễ bệnh, cành khô cần thu gom ra khỏi vườn, không để tồn lưu quanh gốc làm nguồn lây bệnh.
- Bón phân cân đối, không lạm dụng đạm. Phân hữu cơ phải được ủ hoai, không bón phân chuồng tươi vì dễ làm tăng nấm bệnh và gây nóng rễ. Có thể bổ sung chế phẩm vi sinh có nấm đối kháng Trichoderma hoặc Bacillus vào đất khi điều kiện phù hợp. Lưu ý không dùng vi sinh ngay sát thời điểm vừa xử lý thuốc hóa học mạnh, vì thuốc có thể làm giảm hiệu quả của vi sinh.
Với vườn sau thu hoạch hoặc cây đang phục hồi, Bà con có thể tham khảo bộ Humi[K] Bio WSG hoặc Humi[K] WSG kết hợp Ful Grow Gold 2X của TTP Global để hỗ trợ cải tạo đất, kích thích rễ non và giúp cây phục hồi sức sinh trưởng. Nhóm sản phẩm này nên dùng ở bước phục hồi sau khi đã xử lý mầm bệnh, không nên xem là thuốc đặc trị thay thế thuốc trừ bệnh.
Sử dụng thuốc trừ bệnh
Khi cây đã có dấu hiệu vàng lá, thối rễ rõ hoặc bệnh lan nhanh sau mưa, Bà con cần dùng thuốc trừ bệnh đúng tác nhân và đúng khuyến cáo.
Với nhóm bệnh liên quan đến Phytophthora, Pythium hoặc nấm hại rễ, có thể tham khảo các hoạt chất thường được khuyến cáo trong quản lý bệnh như Metalaxyl, Fosetyl-aluminium, Phosphorous acid, Dimethomorph, Propamocarb, Mancozeb hoặc thuốc gốc đồng.
Tuy nhiên, không nên tự ý pha nhiều loại thuốc với nhau hoặc tăng liều vì dễ gây sốc rễ, cháy lá và làm cây suy thêm. Bà con cần chọn thuốc có trong danh mục được phép sử dụng, đọc kỹ nhãn, dùng đúng liều lượng, đúng cách tưới hoặc phun theo hướng dẫn.
Với cây bệnh nặng, có vết xì mủ trên thân hoặc chết cành, nên nhờ cán bộ kỹ thuật hoặc đại lý uy tín kiểm tra trực tiếp trước khi xử lý.
Quy trình xử lý bệnh vàng lá thối rễ trên cây sầu riêng
Để ngăn ngừa bệnh lây lan và nặng hơn, Bà con cần xử lý bệnh đúng quy trình với các bước cơ bản sau:
Bước 1: Kiểm tra đúng nguyên nhân.
Quan sát lá, tán, gốc và đào nhẹ vùng mép tán để kiểm tra rễ non. Nếu rễ bị nâu đen, mềm, tuột vỏ, cây vàng lá kéo dài thì ưu tiên xử lý theo hướng bệnh rễ, không vội bón phân mạnh.
Bước 2: Ngưng các tác động làm cây suy thêm.
Tạm ngưng bón đạm liều cao, phân hóa học mạnh, thuốc kích đọt hoặc xử lý ra hoa. Giảm tưới nếu đất đang ẩm. Khơi thông mương rãnh, không để nước đọng quanh gốc.
Bước 3: Vệ sinh và tạo thông thoáng vườn.
Cắt bỏ cành khô, cành bệnh, lá bệnh. Thu gom tàn dư đem tiêu hủy. Nếu có vết xì mủ ở thân, cạo nhẹ phần vỏ bệnh theo hướng dẫn kỹ thuật, xử lý bằng thuốc phù hợp trong thời điểm khô ráo.
Bước 4: Xử lý mầm bệnh trong đất và vùng rễ.
Dùng thuốc trừ bệnh phù hợp với nhóm nấm hại rễ, tưới quanh vùng rễ hoạt động theo khuyến cáo trên nhãn. Không tưới tràn lan khi đất đang quá ướt. Với bệnh nhẹ, có thể kết hợp quản lý sinh học và cải tạo đất. Với bệnh trung bình đến nặng, cần ưu tiên khống chế mầm bệnh trước khi phục hồi dinh dưỡng.
Bước 5: Phục hồi rễ sau khi bệnh chững lại.
Sau khi cây giảm vàng lá, không còn lan bệnh mạnh, Bà con mới bắt đầu phục hồi rễ bằng hữu cơ hoai, humic, vi sinh có lợi và dinh dưỡng nhẹ.
Nếu sử dụng sản phẩm TTP Global, có thể dùng Humi[K] Bio WSG hoặc Humi[K] WSG kết hợp Ful Grow Gold 2X tưới quanh mép tán để hỗ trợ ra rễ non, cải thiện đất và giúp cây phục hồi sau bệnh. Không pha chung với thuốc BVTV nếu nhãn sản phẩm không hướng dẫn rõ.
Bước 6: Theo dõi sau xử lý.
Sau 7 – 10 ngày, kiểm tra lại rễ, độ ẩm đất và tốc độ vàng lá. Nếu cây tiếp tục vàng nhanh, rụng lá mạnh hoặc xì mủ lan rộng, cần kiểm tra lại thoát nước, pH đất, tuyến trùng, rệp sáp hại rễ và khả năng dùng sai thuốc. Khi cây bắt đầu ra rễ trắng, ra đọt mới khỏe hơn, mới tăng dần dinh dưỡng phục hồi.
Trị vàng lá thối rễ sầu riêng không thể chỉ dựa vào một lần tưới thuốc hay một lần bón phân. Muốn cây phục hồi, Bà con cần xử lý đúng thứ tự thoát nước, giảm nguồn bệnh, dùng thuốc đúng khi cần, sau đó mới phục hồi đất và rễ. Nếu vườn đã bị nặng, nên kiểm tra trực tiếp với kỹ thuật để tránh xử lý sai làm cây mất sức thêm. Hy vọng những chia sẻ từ TTP Global có thể giúp ích được cho Bà con trong quá trình kiểm soát và phòng trị bệnh vàng lá trên cây sầu riêng. Nếu Bà con còn bất kỳ thắc mắc hoặc khó khăn nào trong quá trình trồng và chăm sóc cây sầu riêng có thể liên hệ đến Tổng đài: 0938.432.788. Đội ngũ kỹ sư nông nghiệp của chúng tôi luôn sẵn sàng giải đáp chi tiết các thắc mắc cho Bà con trong thời gian sớm nhất.
