Kiến thức nhà nông
Bọ trĩ hại sầu riêng: Dấu hiệu và cách trị tận gốc
Th6
Bọ trĩ hại sầu riêng là đối tượng bà con cần theo dõi kỹ, nhất là khi cây ra đọt non, ra hoa và đậu trái non. Loài này rất nhỏ, ẩn trong mặt dưới lá non, chùm hoa, cuống trái nên nhiều vườn chỉ phát hiện khi lá đã xoăn, hoa thâm, trái bị da cám. Để kịp pháp hiện và phòng ngừa bọ trĩ từ sớm, Bà con hãy cùng TTP Global tìm hiểu chi tiết về đặc điểm nhận biết và cách trị bọ trĩ hại sầu riêng trong bài viết sau.
Bọ trĩ hại sầu riêng là gì?
Bọ trĩ (còn gọi là bù lạch) là côn trùng chích hút rất nhỏ. Chúng dùng miệng chích vào mô non của cây như lá non, chồi non, hoa và trái non để hút nhựa. Trên sầu riêng, bọ trĩ thường gây hại mạnh ở những bộ phận còn mềm. Vì vậy, giai đoạn cây ra cơi đọt, xổ nhụy, đậu trái non là thời điểm bà con cần thăm vườn kỹ hơn.
Bọ trĩ thường ẩn ở mặt dưới lá, trong kẽ chùm hoa hoặc gần cuống trái. Khi trời khô nóng, vườn thiếu ẩm, cây ra đọt non kéo dài, bọ trĩ dễ phát triển nhanh và gây hại nặng.
Bọ trĩ có hại sầu riêng không?
Bọ trĩ có hại rõ trên sầu riêng, đặc biệt là vườn đang làm bông và nuôi trái non.
- Trên lá non: bọ trĩ chích hút làm lá chậm lớn, bạc màu, mép lá cong xuống, lá biến dạng hoặc xoăn lại. Nếu bị nặng, cơi đọt phát triển không đều, lá non khó già, cây mất sức.
- Trên hoa: bọ trĩ làm cánh hoa thâm, nhụy hoa bị tổn thương, hoa yếu và dễ rụng. Đây là vấn đề bà con rất lo vì ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ đậu trái.
- Trên trái non: bọ trĩ chích hút làm vỏ trái bị sần, xám gần cuống, thường gọi là da cám. Trái bị nặng có thể méo, xấu mã, giảm giá trị thương phẩm, nhất là với vườn làm hàng chất lượng cao.
Đặc điểm nhận biết bọ trĩ hại sầu riêng
Bọ trĩ rất nhỏ, thân thon dài, màu vàng nâu đến nâu đen. Nếu chỉ nhìn lướt qua, bà con dễ bỏ sót. Cách kiểm tra đơn giản là đặt tờ giấy trắng dưới chồi non, chùm hoa hoặc trái non rồi gõ nhẹ. Nếu có nhiều con nhỏ rơi xuống và bò nhanh, có thể vườn đang có bọ trĩ.
- Dấu hiệu trên lá: lá non bị bạc màu, mép lá cong, mặt lá không phẳng, lá non khó mở đều. Mặt dưới lá có thể thấy vết chích hút li ti.
- Dấu hiệu trên hoa: hoa bị thâm, khô nhanh, nhụy yếu, chùm hoa dễ rụng. Nếu bọ trĩ xuất hiện lúc hoa chuẩn bị xổ nhụy, bà con cần xử lý rất cẩn thận vì phun thuốc sai thời điểm có thể ảnh hưởng thụ phấn.
- Dấu hiệu trên trái: vùng gần cuống trái bị xám, sần, da trái không láng. Trái càng lớn, vết hại càng dễ nhìn thấy và khó sửa lại mẫu mã.
Biện pháp phòng ngừa bọ trĩ hại sầu riêng
Biện pháp canh tác
Bà con cần giữ vườn thông thoáng bằng cách tỉa cành, tạo tán sau thu hoạch, loại bỏ cành rậm, cành sâu bệnh, cành khuất sáng. Tán quá dày làm bọ trĩ dễ trú ẩn và thuốc khó tiếp xúc đúng vị trí.
Trong mùa khô, cần giữ ẩm đất ổn định, không để cây thiếu nước kéo dài. Vườn quá khô, cây ra đọt non yếu và kéo dài sẽ tạo điều kiện cho bọ trĩ bùng phát.
Không nên bón thừa đạm làm đọt non ra liên tục, lá mềm lâu già. Bà con cần bón cân đối, kết hợp hữu cơ để đất tơi xốp, rễ khỏe, cây ra cơi tập trung và lá nhanh thành thục.
Ở giai đoạn phục hồi sau thu hoạch, sau cắt tỉa hoặc khi cây chuẩn bị ra cơi đọt, bà con có thể kết hợp các dòng humic của TTP Global như Humi[K] Bio WSG AG, Humi[K] WSG/WSP hoặc Ful Grow Gold 2X theo hướng dẫn sử dụng. Nhóm humic giúp hỗ trợ cải tạo đất, kích hoạt vùng rễ, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng để cây phục hồi tốt hơn. Tuy nhiên, humic không phải thuốc trị bọ trĩ và không thay thế biện pháp phòng trừ sâu hại.
Biện pháp sinh học
Bà con có thể dùng bẫy dính màu xanh hoặc vàng để theo dõi mật số bọ trĩ trong vườn. Bẫy không thay thế hoàn toàn thuốc, nhưng giúp phát hiện sớm khi bọ trĩ bắt đầu tăng mật số.
Nên tạo điều kiện cho thiên địch phát triển, như bọ rùa, bọ cánh lưới, nhện bắt mồi. Vườn không nên lạm dụng thuốc phổ rộng liên tục vì dễ làm giảm thiên địch, sau đó bọ trĩ và nhện đỏ có thể bùng lại mạnh hơn.
Một số chế phẩm sinh học như nấm xanh, nấm tím hoặc dịch chiết thảo mộc, dầu thực vật, neem có thể được dùng trong chương trình quản lý tổng hợp. Khi dùng, bà con cần phun sớm lúc mật số còn thấp, phun kỹ nơi bọ trĩ ẩn nấp và lặp lại theo khuyến cáo trên nhãn.
Sử dụng thuốc trị bọ trĩ
Chỉ nên dùng thuốc khi kiểm tra thấy mật số bọ trĩ cao, khoảng trên 3-5 con/chồi, lá, hoa hoặc trái, hoặc khi vườn đã có dấu hiệu gây hại rõ trên đọt non, hoa, trái non.
Khi phun, phải phun đủ nước, hạt thuốc mịn, phủ kỹ mặt dưới lá, chùm hoa và vùng cuống trái non. Nếu chỉ phun lướt mặt trên tán, bọ trĩ vẫn còn trú bên dưới và dễ bùng lại sau vài ngày.
Bà con nên luân phiên hoạt chất khác nhóm, không dùng lặp lại một loại thuốc nhiều lần. Đây là điểm rất quan trọng vì bọ trĩ có vòng đời ngắn, sinh sản nhanh và dễ hình thành kháng thuốc nếu phun sai cách.
Không phun thuốc khi hoa đang xổ nhụy rộ nếu không thật cần thiết. Trường hợp bắt buộc phải xử lý, nên phun chiều mát, chọn thuốc được phép sử dụng trên sầu riêng, đọc kỹ nhãn, đảm bảo đúng liều, đúng thời điểm và thời gian cách ly.
Giải đáp thắc mắc về bọ trĩ hại sầu riêng
Bọ trĩ thường xuất hiện khi nào?
Bọ trĩ thường xuất hiện mạnh trong điều kiện khô nóng, đặc biệt khi sầu riêng ra đọt non, ra hoa và đậu trái non. Ở miền Nam, bà con cần chú ý nhiều hơn trong các tháng nắng nóng, khi vườn thiếu ẩm và cây ra cơi non liên tục.
Bọ trĩ có lây chéo từ cây này sang cây khác không?
Có. Bọ trĩ có thể di chuyển từ cây này sang cây khác qua gió, qua tán cây giao nhau hoặc từ cỏ dại, cây ký chủ quanh vườn. Vì vậy, khi phát hiện một cây bị nặng, bà con nên kiểm tra cả khu vực xung quanh, không chỉ xử lý riêng một cây.
Bọ trĩ gây hại nặng ở giai đoạn nào của sầu riêng?
Bọ trĩ gây hại nặng nhất ở giai đoạn đọt non, hoa và trái non. Đây là lúc mô cây còn mềm, dễ bị chích hút. Nếu gây hại ở giai đoạn hoa, cây dễ rụng hoa, giảm đậu trái. Nếu gây hại ở trái non, vỏ trái dễ bị sần, da cám, ảnh hưởng mẫu mã khi thu hoạch.
Dấu hiệu nhận biết bọ trĩ kháng thuốc?
Bà con cần nghi ngờ bọ trĩ kháng thuốc khi đã phun đúng liều, đúng cách, đủ nước, phun kỹ mặt dưới lá nhưng sau 2-3 lần xử lý mật số vẫn không giảm rõ. Một dấu hiệu khác là vừa phun vài ngày bọ trĩ đã tăng lại rất nhanh.
Tuy nhiên, không nên vội kết luận kháng thuốc nếu trước đó phun chưa trúng mặt dưới lá, pha thuốc sai liều, phun lúc nắng gắt, mưa ngay sau phun hoặc chỉ xử lý một vài cây trong khi cả vườn đã có nguồn bọ trĩ. Khi nghi kháng thuốc, bà con nên đổi nhóm hoạt chất, kết hợp biện pháp sinh học, vệ sinh vườn và kiểm tra lại mật số sau 5-7 ngày.
Bọ trĩ hại sầu riêng khó trị dứt nếu bà con chỉ chờ thấy lá xoăn, hoa rụng hoặc trái da cám mới xử lý. Cách hiệu quả hơn là kiểm tra sớm từ đầu cơi đọt, giữ vườn thông thoáng, chăm rễ khỏe, dùng sinh học khi mật số thấp và chỉ dùng thuốc đúng thời điểm khi cần thiết. Hy vọng bài viết trên có thể giúp bà con hiểu hơn về cách nhận biết, phòng ngừa và trị bọ trĩ gây hại trên cây sầu riêng hiệu quả. Nếu bà con còn thắc mắc, vui lòng liện hệ Tổng đài: 0938.432.788 để được đội ngũ kỹ sư nông nghiệp của TTP Global giải đáp và hướng dẫn chi tiết hơn.
