Kiến thức nhà nông
Bón phân cho cây sầu riêng theo các giai đoạn
Th6
Bón phân cho cây sầu riêng là một trong những yếu tố quan trọng quyết định năng suất, chất lượng và tuổi thọ của vườn cây. Tuy nhiên, nếu bón không đúng thời điểm, sai loại phân hoặc không phù hợp với điều kiện đất đai và giai đoạn sinh trưởng, cây sầu riêng có thể sinh trưởng kém, rụng quả hoặc thậm chí chết cây. Do đó, hiểu và áp dụng đúng kỹ thuật bón phân cho cây sầu riêng là điều bắt buộc đối với bất kỳ người trồng nào.
Các loại phân bón cho sầu riêng
Trong suốt quá trình sinh trưởng và phát triển, cây sầu riêng cần đầy đủ các nhóm phân bón như phân hữu cơ, phân vô cơ, phân trung lượng và phân bón lá. Tuỳ thuộc vào mỗi giai đoạn mà nhu cầu dinh dưỡng của cây sẽ thay đổi:
Giai đoạn cây con (1 năm tuổi)
Trong giai đoạn cây con, sầu riêng cần phốt pho (P) để phát triển bộ rễ, đạm (N) để lá mọc và chất hữu cơ để cải thiện cấu trúc đất, giữ độ ẩm tốt. Do đó, bà con cần bổ sung các loại phân bón:
- Phân hữu cơ Humic giúp đất tơi xốp, giữ ẩm, giữ phân tốt, rễ dễ phát triển.
- Phân vi sinh iúp cố định đạm, phân giải lân và phân giải hữu cơ, cải tạo cấu trúc đất, giảm mặn, phèn cho đất.
- Phân lân giúp rễ phân nhánh nhiều, ăn sâu, bám chắc, chống gãy đọt.
- Phân bón lá có humic/fulvic giảm sốc cây, giúp lá xanh và tăng sức đề kháng.
Giai đoạn kiến thiết (2-4 năm)
Trong giai đoạn kiến thiết, cây sầu riêng cần bổ sung đạm lân, kali cân đối để phát triển thân, cành và lá. Đồng thời, cần bổ sung thêm phân hữu cơ và vi lượng để lá không bị vàng, cây không bị yếu.
- Phân hữu cơ và hữu cơ vi lượng để cải tạo đất, tăng hữu cơ, giúp rễ bám sâu và khỏe.
- Phân NPK cân đối để giúp phát triển toàn bộ thân, cành, lá, tạo nền tảng cho cây ra hoa sau này.
- Bổ sung bón lá nếu thời tiết khắc nghiệt, cây bị stress.
Giai đoạn ra hoa (chuẩn bị trước 1-2 tháng)
Cây sầu riêng trong giai đoạn trước khi ra hoa từ 1 đến 2 tháng cần tăng lân (P) và kali (K), giảm tương đối đạm (N) để cây phân hóa mầm hoa, hạn chế ra đọt lá, cành chắc, hoa khỏe. Một số loại phân mà bà con cần bón trong giai đoạn này bao gồm:
- NPK giàu lân và kali (13-13-21, 14-7-21, 16-6-19…) giúp cây dễ chuyển sang trạng thái ra hoa đồng loạt, hạn chế rụng.
- Phân lân đơn chuyên dụng (MAP 10–50, lân ra hoa) giúp hỗ trợ phân hóa mầm hoa, đặc biệt đất nghèo lân.
- Phân bón lá có P, K, Bo, Zn sẽ giúp mầm hoa được kích hoạt, hoa khoẻ, hạn chế rụng
Giai đoạn ra hoa, đậu quả
Sau khi đậu hoa và bắt đầu ra quả, sầu riêng cần được bổ sung đủ đạm (N), nhiều lân (P) và kali (K), kèm Bo, Zn, Ca để giữ hoa, đậu quả, hạn chế rụng trái non.
- NPK cân đối, giàu kali như 12-12-17, 12-7-17, 15-15-15…giúp hoa và trái được nuôi tốt, chống rụng, trái không lép.
- Phân bón lá có K, Bo, Ca, Zn giúp giảm rụng hoa, tăng đậu quả, giữ bộ lá xanh.
- Phân humic/fulvic giúp hỗ trợ hấp thụ dinh dưỡng, giảm stress cho cây.
Giai đoạn nôi quả
Trong quá trình nuôi quả, sầu riêng cần được bổ sung nhiều kali (K) để tăng trọng lượng trái, vỏ đẹp. Đồng thời bổ sung canxi (Ca), Bo, Zn để giữ trái, chống rụng, giảm sượng, giữ lá xanh.
- NPK giàu kali như 12-12-17, 12-7-17, 15-15-15… giúp trái lớn nhanh, vỏ chắc, màu đồng đều.
- Bổ sung phân kali đơn như KCl, K₂SO₄ khi đất thiếu, giúp trái không bị nhỏ và mềm vỏ.
- Phân bón lá có K, Ca, Bo, Zn, humic/fulvic giúp trái to, vỏ đẹp, giảm rụng và đỡ kiệt cây.
Giai đoạn sau thu hoạch
Sau thu hoạch, bà con cần bổ sung chất hữu cơ, đạm, lân, kali cân đối và vi lượng để sầu riêng phục hồi, ra cơi đọt, tích lũy dinh dưỡng cho vụ ra hoa kế tiếp.
- Phân hữu cơ và phân hữu cơ vi sinh sẽ cải tạo đất, tăng hữu cơ, giúp cây phục hồi nhanh, rễ ăn ra tốt.
- NPK cân đối như 15-15-15, 20-20-15… giúp cây ra lá mới, cơi đọt, phục hồi tán nhanh.
- Phân bón lá có NPK, Bo, Mg, Zn, rong biển giúp lá xanh lại nhanh, chống rụng và tăng sức đề kháng.
- Phân humic/fulvic giúp kích rễ, tăng hấp thụ dinh dưỡng, cải tạo đất và hỗ trợ cây không bị kiệt.
Tìm hiểu thêm về: Cây sầu riêng trồng bao lâu có trái?
Cách tính lượng phân bón cho cây sầu riêng
Để tính được lượng phân bón cần sử dụng cho cây sầu riêng, bà con cần xác định được tuổi cây, mục tiêu sản lượng và công thức bà con đang áp dụng. Bà con có thể liên hệ đến tổng đài 0938.432.788 của TTP Global để được tư vấn kỹ hơn trên tình trạng vườn hiện tại của mình.
Nguyên tắc tính chung
Về nguyên tắc chung để tính lượng phân bón cần cho cây sầu riêng sẽ được xác định như sau:
- Cây càng lớn, càng nhiều trái sẽ cần càng nhiều phân NPK/năm ( Ví dụ: cây 1-2 năm tuổi cần 1-1,5 kg; cây 3-5 năm tuổi cần 3-6 kg; cây kinh doanh cần 8-12 kg NPK/khô/năm).
- Phân hữu cơ cần tính theo khối lượng (kg/cây/lần), thường bón 2 lần/năm.
- Nên chia lượng phân 1 năm thành 3-4 lần bón cho cây con hoặc 4-6 lần cho cây đang cho trái.
Cách tính NPK
Dưới đây là mức tham khảo (kg NPK/khô/năm/cây), bà con có thể điều chỉnh lên/xuống tuỳ vào giống sầu và loại đất canh tác.
| Giai đoạn cây | Độ tuổi (năm) | Loại NPK tham khảo | Tổng NPK/năm/gốc (kg) | Số lần bón |
| Cây con | 1-2 | 20-10-10, 20-20-15 | 1-1,5 kg | 2-3 lần |
| Kiến thiết | 3-5 | 16-16-16, 17-17-17 | 3-6 kg | 3-4 lần |
| Cây kinh doanh | 6 trở lên | 12-12-17, 15-15-15, 16-6-19 | 8-12 kg | 4-6 lần |
Từ bảng trên, bà con có thể áp dụng công thức tính sau:
Kg phân NPK/lần/cây = (Tổng NPK/năm)/số lần bón
Ví dụ: cây 7 năm, 10 kg NPK/năm, chia 5 lần thì mỗi lần khoảng 2 kg NPK/cây.
Lượng phân hữu cơ hoai mục
- Cây 1-3 năm: mỗi lần bón 5-10 kg/gốc, 2 lần/năm → tổng 10-20 kg/gốc/năm.
- Cây 4-6 năm: mỗi lần 10-15 kg/gốc, 2 lần/năm → tổng 20-30 kg/gốc/năm
- Cây 6 năm trở lên đang cho trái: mỗi lần 15-25 kg/gốc, 2 lần/năm → tổng 30-50 kg/gốc/năm.
Liều lượng phân Humic
Humi[K] Bio WSG AG và Ful Grow Gold 2X là bộ đôi được nhiều nhà vườn sầu riêng ưa chuộng hiện nay. Bộ đôi này không chỉ giúp cải thiện cấu trúc đất, với khả năng tan nhanh trong nước, bộ đôi này còn giúp cung cấp nhanh chóng nguồn dinh dưỡng hữu cơ cần thiết cho cây. Kích thích hệ rễ phát triển, tăng vi sinh, hạn chế bệnh và tăng sức đề kháng cho cây.
| Tuổi cây sầu riêng | Loại humic | Liều mỗi lần | Số lần bón/năm | Liều lượng Ful Grow Gold 2X |
| 1-3 năm | Humi[K] Bio WSG AG hoặc Humi[K] WSG 99% | 20-30 g/gốc | 1-2 lần | Có thể dùng 5-10 ml/bình 20 lít, 2-3 lần/năm (phun lá) |
| 4-6 năm | Humi[K] Bio WSG AG hoặc Humi[K] WSG 99% | 30-40 g/gốc | 2 lần | 5-10 ml/bình 20 lít, 2-3 lần/năm (phun lá) |
| ≥6 năm (đang cho trái) | Humi[K] Bio WSG AG hoặc Humi[K] WSG 99% | 40-50 g/gốc | 2 lần | 5-10 ml/bình 20 lít, 2-3 lần/năm (phun lá) |
Kỹ thuật bón phân cho cây sầu riêng
Để đảm bảo hiệu quả cao trong việc cung cấp dinh dưỡng cho cây sầu riêng, người trồng không chỉ cần lựa chọn đúng loại phân mà còn phải tuân thủ quy trình bón phân một cách khoa học.
Bón đúng loại phân
Cây sầu riêng cần phân đa dạng, từ NPK đến vi lượng, nhưng cần lựa chọn đúng loại phù hợp với giai đoạn phát triển và điều kiện đất đai. Không nên dùng KCl vì ảnh hưởng đến mùi thơm của trái, thay vào đó là Kali Sulphate.
Bón đúng nhu cầu sinh lý của cây sầu riêng
Mỗi giai đoạn phát triển đều cần một nhóm dinh dưỡng chủ lực. Bón phân phải dựa trên phân tích tình trạng sinh trưởng, lá, hoa và trái, tránh tình trạng thừa/thiếu làm giảm năng suất.
Bón đúng điều kiện đất đai
Phân bón chỉ phát huy hiệu quả tối đa nếu tương thích với điều kiện đất. Cần kiểm tra pH, kết cấu và khả năng giữ ẩm để điều chỉnh lượng và loại phân hợp lý. Bổ sung vôi hoặc dolomite khi đất chua để tăng hấp thu dinh dưỡng.
Bón đúng lúc
Thời điểm bón phân ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thu. Không bón khi đất khô hạn hoặc trời mưa lớn. Thời điểm tốt nhất là sáng sớm hoặc chiều mát.
Bón đúng phương pháp
Kết hợp linh hoạt giữa bón gốc và phun lá. Bón gốc cần đào rãnh quanh tán, phủ đất sau bón. Phun lá cần pha đúng nồng độ, phun mặt dưới lá và đúng thời điểm.
Xác định nhu cầu dinh dưỡng của cây sầu riêng
Cây sầu riêng có nhu cầu dinh dưỡng cao và phức tạp, đặc biệt ở giai đoạn cho trái và kinh doanh. Trong suốt vòng đời của cây, các nguyên tố đa lượng như Đạm (N), Lân (P), Kali (K) đóng vai trò then chốt trong sinh trưởng và phát triển.
Ngoài ra, các nguyên tố trung và vi lượng như Magie (Mg), Canxi (Ca), Kẽm (Zn), Bo (B), Lưu huỳnh (S) cũng không thể thiếu để đảm bảo cây khỏe mạnh và trái đạt chất lượng cao.
Cây sầu riêng có khả năng hấp thu dinh dưỡng lớn hơn theo độ tuổi và mức độ khai thác. Ở giai đoạn cây con hoặc kiến thiết cơ bản, nhu cầu dinh dưỡng thấp hơn so với giai đoạn cây cho trái ổn định. Đặc biệt, trong mùa vụ, mỗi giai đoạn phát triển như sau thu hoạch, trước ra hoa, đậu trái và nuôi trái đều có nhu cầu phân bón khác nhau. Đòi hỏi người trồng phải nắm vững cách bón phân cho cây sầu riêng theo từng giai đoạn để đạt hiệu quả tối ưu.
Việc bón phân cây sầu riêng không thể làm tùy tiện hay theo cảm tính. Để cây sinh trưởng khỏe, đậu trái đều và đạt chất lượng cao, người làm vườn cần nắm chắc quy trình bón phân cho cây sầu riêng, hiểu rõ thời điểm bón phân cho cây sầu riêng cũng như áp dụng triệt để nguyên tắc 5 đúng. Đầu tư đúng kỹ thuật là cách bền vững nhất để nâng cao giá trị vườn sầu riêng trong dài hạn.
