Kiến thức nhà nông
Các loại cây làm trụ tiêu tốt nhất hiện nay
Th3
Trong trồng hồ tiêu, việc chọn cây làm trụ tiêu phù hợp đóng vai trò cực kỳ quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng nông sản cũng như đảm bảo sự bền vững của mô hình trồng tiêu. Cây làm trụ tiêu tốt nhất không chỉ dựa vào khả năng sinh trưởng, độ bền chắc mà còn phù hợp với điều kiện khí hậu, đất đai của từng vùng trồng. Chọn đúng loại trụ tiêu sẽ giúp cây tiêu phát triển khỏe mạnh, hạn chế sâu bệnh, tăng năng suất và giảm chi phí đầu tư dài hạn.Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào các loại cây làm trụ tiêu tốt nhất hiện nay, phân loại theo đặc điểm và khả năng thích nghi với từng điều kiện môi trường khác nhau.
Các loại cây làm trụ tiêu sống tốt hiện nay
Trụ tiêu sống là các loại cây vẫn còn sống được sử dụng để làm trụ, vừa cung cấp nhiều lợi ích khác như bảo vệ đất, chống xói mòn và cải tạo đất. Trụ tiêu sống cũng giúp giảm lượng nước tưới, chắn gió và nắng hiệu quả, từ đó giúp tăng tuổi thọ của vườn tiêu cao hơn các loại trụ chết và trụ gỗ.
Cây núc nác làm trụ tiêu
Núc nác là loại cây gỗ nhỡ cao 5-12m, thân thẳng, ít phân cành, vỏ xám tro bên ngoài và vàng nhạt bên trong. Núc nác rừng thường được dùng làm trụ tiêu sống, phổ biến ở khu vực Tây Nguyên.
Ưu điểm:
- Thân thẳng, cao nhanh (đạt 3-5m trong 1-2 năm), chắc chắn như trụ bê tông sống.
- Vỏ nhám xù xì, giúp dây tiêu bám chặt tự nhiên, không cần buộc dây hay cạo vỏ.
- Ít phân cành, kích thước lá vừa phải, tán thưa.
- Ít sâu bệnh, trụ bền vững, không lây lan bệnh cho tiêu.
Nhược điểm: Rễ ngang nhiều, gây cạnh tranh dinh dưỡng với tiêu nếu không quản lý tốt. Cây Núc nác con dễ gãy.
Cây lồng mức làm trụ tiêu
Cây lồng mức là loài cây gỗ nhỏ đến trung bình cao 5-10m, thân thẳng hoặc hơi cong, vỏ xám nhạt. Thường được sử dụng làm trụ tiêu sống ở khu vực Tây Nguyên và các tỉnh miền núi.
Ưu điểm:
- Rễ ăn sâu, ít cạnh tranh nước và dinh dưỡng với tiêu.
- Thân gỗ mềm, dễ tỉa cành, thân thẳng tương đối, tán vừa phải tạo bóng râm.
- Lá rụng dễ phân hủy thành mùn hữu cơ bổ sung dinh dưỡng đất.
- Ít sâu bệnh, trụ bền vững, cây giống rẻ, dễ trồng.
Nhược điểm: Chậm lớn, phải trồng trước 1-2 năm mới thả tiêu. Cây con cần chăm sóc kỹ, phun thuốc sâu, bón phân, buộc ngọn.
Cây chùm ngây làm trụ tiêu
Cây chùm ngây là loài cây gỗ nhỏ đến trung bình cao 5-10m, thân thẳng, cây mọc nhanh, chịu hạn tốt, thường được trồng làm rau và thực phẩm. Ở khu vực Tây Nguyên và miền núi, cây chùm ngây được sử dụng phổ biến làm trụ tiêu sống.
Ưu điểm
- Cây lớn rất nhanh, thân thẳng tương đối.
- Lá có thể thu hoạch làm rau hoặc bán, tạo thu nhập phụ thêm.
- Tán vừa phải, tạo bóng râm nhẹ phù hợp cho tiêu quang hợp.
Nhược điểm: Thân trơn, tiêu khó bám. Rễ ngang phát triển mạnh gây cạnh tranh dinh dưỡng với tiêu. Cây dễ gãy hoặc suy yếu sau vài năm.
Cây keo dậu làm trụ tiêu
Cây keo dậu là loài cây gỗ nhỏ thuộc họ đậu, cao 5-10m, vỏ nâu nhám, chịu hạn tốt và thường mọc rất nhanh. Cây keo dậu thường được sử dụng làm trụ tiêu sống, đặc biệt là ở các vùng như Đắk Lắk, Gia Lai, Đắk Nông và Bình Phước.
Ưu điểm
- Cây lớn rất nhanh, đạt chiều cao đủ trong 1-2 năm, thậm chí thả tiêu sau 1 năm nếu chăm tốt.
- Thân gỗ dẻo dai, ít gãy đổ khi gió mạnh.
- Rễ ăn sâu, ít cạnh tranh nước và dinh dưỡng với tiêu.
- Vỏ nhám, khó bong tróc, giúp dây tiêu bám chắc tự nhiên.
- Cành ngang ít, lá nhỏ, tán lớn nhưng chịu tỉa cao, tạo bóng râm vừa phải.
- Cây ít sâu bệnh, dễ trồng, lá cây có thể tận dụng chăn nuôi.
- Là giống cây họ đậu cố định đạm giúp cải tạo đất tốt.
Nhược điểm: thân cây keo dậu không thẳng hoàn toàn, hay đẻ nhánh nên cần tỉa thường xuyên. Hạt keo dậu dễ mọc cây con và khó diệt khi làm cỏ.
Cây muồng đen làm trụ tiêu
Cây muồng đen là loài cây gỗ lớn thuộc họ đậu, cao 10-20m, thân thẳng và chịu hạn khá tốt. Cũng giống keo dậu, cây mồng đen thường được bà vùng Đắk Lắk, Gia Lai, Đắk Nông, Lâm Đồng và Bình Phước sử dụng làm trụ tiêu sống.
Ưu điểm
- Thân thẳng, chắc chắn, gỗ cứng, chịu gió tốt, ít gãy đổ hơn các loại trụ sống khác.
- Vỏ thân nhám xù xì, giúp dây tiêu bám chặt tự nhiên.
- Tán vừa phải, lá nhỏ, dễ tỉa.
- Rễ ăn sâu, ít cạnh tranh nước và dinh dưỡng với tiêu.
- Ít sâu bệnh, trụ bền từ 10-15 năm hoặc hơn.
- Là giống cây họ đậu cố định đạm giúp cải tạo đất tốt
Nhược điểm: Cây muồng đen lớn chậm hơn keo dậu hoặc chùm ngây, bà con phải trồng trước 2-3 năm mới thả tiêu. Lá rụng nhiều có thể gây ẩm ướt cục bộ nếu không vệ sinh vườn.
Cây bông gòn làm trụ tiêu
Cây bông gòn là loài cây gỗ lớn cao 20-40m, thân thẳng to, vỏ xám nhám có gai nhỏ, mọc nhanh và khả năng chịu hạn tốt. Cây bông gòn làm trụ tiêu sống thường được bà con vùng Đắk Lắk, Gia Lai, Đắk Nông và Bình Phước ưu chuộng.
Ưu điểm
- Thân thẳng, to lớn, gỗ chắc chắn, chịu gió tốt, ít gãy đổ.
- Vỏ thân nhám gai, giúp dây tiêu bám chặt tự nhiên rất tốt.
- Tán rộng nhưng dễ tỉa, tạo bóng râm vừa phải cho tiêu quang hợp.
- Cây lớn nhanh, đạt chiều cao đủ trong 2-3 năm.
Nhược điểm: Rễ ngang phát triển mạnh, cạnh tranh dinh dưỡng với tiêu. Lá cây rụng nhiều dễ gây ẩm ướt, nấm bệnh nếu không vệ sinh vườn.
Cây hông làm trụ tiêu
Cây hông (còn gọi là cây sung hông, cây đa hông) là loài cây gỗ lớn thuộc họ Dâu tằm, cao 10-30m, thân thẳng to, vỏ xám nâu nhám. Cây hông làm trụ tiêu phổ biến ở các vùng như Đắk Lắk, Gia Lai, Đắk Nông và Bình Phước.
Ưu điểm
- Thân thẳng, to chắc, gỗ bền, chịu gió tốt, ít gãy đổ.
- Vỏ thân nhám xù xì, vỏ dày giúp dây tiêu bám rất chặt.
- Tán rộng nhưng dễ tỉa, tạo bóng râm vừa phải.
- Rễ ăn sâu, ít cạnh tranh nước và dinh dưỡng bề mặt với tiêu.
- Ít sâu bệnh, trụ bền vững từ 10-15 năm hoặc hơn.
Nhược điểm: Lá rụng nhiều dễ gây ẩm ướt, nấm bệnh nếu không vệ sinh vườn. Cây lớn chậm hơn keo dậu, phải trồng trước 2-3 năm mới thả tiêu.
Cây cẩm làm trụ tiêu
Cây cẩm (thường gọi là cẩm lai) là là loài cây gỗ quý cao 15-25m, thân thẳng, vỏ xám nâu. Gỗ cẩm lai có màu nâu hồng vân đen đẹp, cứng chắc, giá trị cao. Ở các vùng Tây Nguyên như Quảng Bình, Đắk Lắk, Gia Lai, Đắk Nông, bà con thường chọn cây cẩm lai làm trụ sống cho hồ tiêu.
Ưu điểm
- Thân thẳng, chắc chắn, gỗ cứng bền, chịu gió tốt, ít gãy đổ.
- Vỏ thân nhám, giúp dây tiêu bám chặt tự nhiên.
- Tán vừa phải, lá rụng không gây ô nhiễm, tạo bóng râm nhẹ.
- Ít sâu bệnh, trụ bền vững từ 15-30 năm hoặc hơn, không lây lan bệnh cho tiêu.
- Lợi ích kinh tế kép, sau khi tiêu tàn (10-30 năm), thu hoạch gỗ quý giá cao.
Nhược điểm: Cây lớn chậm, phải trồng trước 3-5 năm mới thả tiêu. Dễ cạnh tranh nước và dinh dưỡng với tiêu nếu không được quản lý tốt. Giá cây giống thường cao hơn các loại trụ khác.
Bà con có thể tham khảo thêm về: Cách bón phân cho cây hồ tiêu ra hoa, đạt năng suất cao
Cây làm trụ tiêu chết
Trụ tiêu chết là các loại cọc trụ cố định được làm bằng bê tông, gạch hoặc gỗ,… được chôn sâu dưới lòng đất để làm chổ dựa vững chắc cho hồ tiêu leo lên. Trụ tiêu chết sẽ không cạnh tranh dinh dưỡng với tiêu nhưng loại trụ này cũng không giúp chắn nắng và gió cho tiêu, không giữ nước và điều hoà được nhiệt độ.
Trụ tiêu bằng bê tông
Trụ tiêu bằng bê tông (hay trụ xi măng, trụ bê tông cốt thép) là loại trụ chết được đúc sẵn từ bê tông. Trụ thường hình trụ tròn hoặc vuông, cao 2,5-3,5m, đường kính 10-15cm, chôn sâu 50-70cm xuống đất để cố định. Trụ có thể có bề mặt nhám (cạo hoặc đổ xi măng thô) để tăng độ bám cho dây tiêu.
Trụ tiêu bằng bê tông thường không mục nát, chịu thời tiết tốt, tuổi thọ 20-30 năm hoặc hơn, không cần thay thế thường xuyên như trụ gỗ.
Trụ tiêu gỗ
Trụ tiêu gỗ là loại trụ làm từ thân cây gỗ đã chặt, cưa bỏ ngọn và gốc, chôn sâu xuống đất từ 50-70cm để cố định. Chiều cao trụ khoảng 2,5-3,5m, đường kính 10-20cm, bề mặt thường nhám tự nhiên hoặc cạo để tăng độ bám cho dây tiêu. Các loại gỗ phổ biến: cà chít, trôm, gòn, keo, bạch đàn cũ, hoặc gỗ rừng khác.
Hiện nay, trụ tiêu gỗ khá ít bởi chi phí cao, dễ mối mọt sau 5-8 năm. Trụ ẩm ướt dễ nhiễm nấm bệnh lây lan gây chết tiêu.
Trụ tiêu gạch
Trụ tiêu gạch là loại trụ chết được xây dựng từ gạch theo dạng tháp nhỏ dần về phía trên. Trụ cao 2-4m, đường kính đáy 1-1.2m, ngọn 0.6-0.8m, móng chôn sâu 0.5m, thân rỗng bên trong, vách có lỗ thông hơi để tăng độ bám và thoát nước. Bề mặt gạch trần tạo độ nhám tự nhiên.
Trụ tiêu bằng gạch thường có tuổi thọ cao từ 20-30 năm hoặc hơn, không mục nát, mối mọt như trụ gỗ, không cần thay trụ thường xuyên. Trụ chịu lực tốt, không đổ ngã, phù hợp vườn lớn, mật độ 1.100-1.600 trụ/ha (khoảng cách 2.5×2.5m hoặc 3x3m).
1 ha trồng được bao nhiêu trụ tiêu?
Thông thường, một hecta trồng tiêu sẽ cần từ 1.500 đến 1.600 trụ tiêu tùy thuộc vào vào loại trụ, khoảng cách trồng và điều kiện đất. Khoảng cách phổ biến nhất là 2,5m x 2,5m, đây là mức tối ưu cho hầu hết vườn tiêu hiện nay.
- Trụ bê tông hoặc trụ chết (gỗ, xi măng): 1.600–2.500 trụ/ha. Mật độ dày hơn 2m x 2,5m hoặc 2,2m x 2,5m để tăng mật độ, nhưng không nên vượt 2.500 để tránh cạnh tranh dinh dưỡng và bệnh hại.
- Trụ sống (núc nác, keo dậu, lồng mức): Thường 1.600 trụ/ha (2,5m x 2,5m). Đối với muồng đen hoặc trụ to hơn thì 1.100 trụ/ha (3m x 3m).
- Trụ gạch: 1.100-1.600 trụ/ha tùy hình dạng (tròn thì thưa hơn).
Lựa chọn loại cây làm trụ tiêu phù hợp là yếu tố quyết định đến năng suất, độ bền và hiệu quả kinh tế của mô hình trồng tiêu. Đối với bà con nông dân, việc sử dụng cây làm trụ sinh trưởng tốt, bền chắc và phù hợp với loại đất là điều hết sức quan trọng. Những loại cây như núc nác, keo dậu, hoặc muồng đen đều là những lựa chọn tốt để phát triển trồng tiêu lâu dài, bền vững. Đồng thời, việc xác định khoảng cách trồng phù hợp cũng giúp tối ưu hóa diện tích, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh tế. Để phát triển mô hình trồng tiêu hiệu quả, bà con cũng cần chú ý đến các biện pháp chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh cũng như áp dụng các công nghệ mới. Trong đó có việc sử dụng phân hữu cơ Humic Mỹ chứa hoạt chất humic cao để cải tạo đất, nâng cao năng suất cây trồng và bền vững cho nền nông nghiệp Việt Nam.
