Kiến thức nhà nông
Dấu hiệu và cách trị nứt thân xì mủ trên sầu riêng
Th6
Nứt thân xì mủ là bệnh nguy hiểm trên cây sầu riêng, thường phát sinh mạnh vào mùa mưa, vườn ẩm thấp, thoát nước kém hoặc cây đang suy. Bệnh không chỉ làm thân chảy nhựa mà còn có thể gây thối rễ, vàng lá, khô cành và chết cây nếu xử lý trễ. Muốn trị hiệu quả, bà con cần xử lý cả vết bệnh trên thân, vùng rễ và điều kiện đất trong vườn. Bài viết sau, TTP Global sẽ hướng dẫn bà con về dấu hiệu nhận biết bệnh nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng cũng như cách phòng và trị bệnh dứt điểm hiệu quả.
Nứt thân xì mủ trên cây sầu riêng là bệnh gì?
Nứt thân xì mủ trên sầu riêng là bệnh thường do nấm Phytophthora gây ra. Nấm có thể gây hại ở thân, cành, cổ rễ và rễ. Khi bệnh xuất hiện, thân cây có vết nứt, chảy nhựa màu vàng nâu hoặc nâu đỏ. Cạo lớp vỏ bên ngoài sẽ thấy phần mô bên trong bị thâm nâu, thối hoặc có mùi hôi nhẹ.
Bệnh này nguy hiểm vì nấm có thể làm hư vỏ, hư mạch dẫn và thối rễ. Khi cây không hút và vận chuyển nước, phân tốt, lá sẽ vàng, đọt chậm ra, cành suy yếu. Nếu vết bệnh lan quanh thân hoặc thối rễ nặng, cây có thể chết.
Dấu hiệu nhận biết bệnh nứt thân xì mủ
Dấu hiệu dễ thấy nhất là thân hoặc cành bị nứt, chảy nhựa. Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu vết bệnh thường nhỏ, bà con cần kiểm tra kỹ gốc, thân chính, cháng ba và vùng đất quanh tán.
Dấu hiệu trên thân, cành
Trên thân và cành, bệnh thường bắt đầu bằng vết ướt nhỏ, sau đó nứt vỏ và chảy nhựa. Nhựa có thể màu vàng nâu, nâu đỏ hoặc đen sậm. Khi cạo nhẹ vỏ, phần bên trong không còn xanh mà chuyển sang nâu hoặc thâm đen.
Nếu bệnh nặng, vết bệnh lan dài theo thân hoặc lan vòng quanh gốc. Cành phía trên vết bệnh yếu dần, lá vàng, đọt ra kém. Vết bệnh càng gần gốc càng nguy hiểm vì ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nuôi cả cây.
Dấu hiệu trên rễ
Nứt thân xì mủ trên sầu riêng làm cho rễ non bị thối nâu hoặc thối đen. Khi bóc nhẹ, vỏ rễ dễ tuột khỏi lõi rễ. Đây là lý do nhiều cây dù vẫn được tưới và bón phân nhưng vẫn vàng lá, chậm ra đọt, suy dần.
Bà con có thể xới nhẹ lớp đất mặt quanh vùng tán để kiểm tra. Nếu đất bí, ẩm lâu, rễ tơ ít, rễ có màu nâu đen hoặc tuột vỏ thì cần xử lý sớm. Không nên đào sâu vì dễ làm đứt rễ thêm.
Dấu hiệu trên lá
Khi rễ và thân bị hại, lá thường chuyển vàng, nhỏ lại, mất xanh, rụng sớm. Cây ra đọt yếu hoặc đứng đọt. Nếu đang nuôi trái, cây dễ suy nhanh, trái lớn chậm hoặc rụng do cây không đủ sức nuôi.
Bệnh nứt thân xì mủ sầu riêng thường bị nhầm với vàng lá thối rễ, mọt đục thân, nứt vỏ sinh lý, chết ngọn khô cành, thán thư hoặc nấm hồng. Muốn phân biệt, bà con cần kiểm tra 3 điểm: thân có chảy nhựa không, cạo vỏ có thâm nâu hay đen không và rễ có thối, tuột vỏ không. Bệnh này có liên hệ rất gần với thối rễ, vàng lá, thối gốc, chết ngọn và thối trái vì cùng có thể liên quan đến nấm Phytophthora. Vì vậy, khi xử lý không nên chỉ quét thuốc trên thân mà cần kiểm tra cả vùng rễ, thoát nước và sức khỏe nền đất.
Nguyên nhân sầu riêng bị nứt thân xì mủ
Nguyên nhân chính là nấm Phytophthora phát triển mạnh trong điều kiện vườn ẩm, đất bí, thoát nước kém và cây suy yếu. Mầm bệnh có thể tồn tại trong đất, lan qua nước mưa, nước tưới, bùn đất, dụng cụ làm vườn hoặc tàn dư cây bệnh.
Bệnh dễ bùng phát khi vườn gặp các điều kiện sau:
- Mưa dầm, ngập úng, rãnh thoát nước kém.
- Đất bí chặt, thiếu oxy quanh vùng rễ.
- Bón phân mất cân đối, lạm dụng đạm.
- Dùng phân hữu cơ chưa hoai mục.
- Rễ bị tổn thương do xới sâu, tuyến trùng hoặc chăm sóc sai.
- Tán rậm, gốc ẩm, vườn ít vệ sinh.
Một lỗi thường gặp là bà con chỉ quét thuốc lên vết xì mủ mà không xử lý đất và rễ. Cách này dễ làm bệnh tái phát, vì nguồn bệnh vẫn còn trong đất và vùng cổ rễ.
Cách trị bệnh nứt thân xì mủ trên sầu riêng
Khi cây bị nứt thân xì mủ, bà con cần làm theo 3 bước: cạo vết bệnh, xử lý thuốc, phục hồi rễ. Không nên chỉ quét thuốc một lần rồi bỏ qua.
Bước 1: Cạo sạch vết bệnh
Dùng dao sạch cạo bỏ phần vỏ bị thối nâu, thâm đen. Cạo vừa đủ đến khi thấy mô cây còn sáng hơn, không cạo lan quá rộng làm cây bị thương thêm. Phần vỏ bệnh cần gom lại đem ra khỏi vườn, không để rơi xuống gốc.
Bước 2: Quét thuốc lên vết bệnh
Sau khi cạo sạch, bà con có thể quét thuốc có hoạt chất phù hợp với nấm Phytophthora như Metalaxyl-M + Mancozeb, Dimethomorph + Mancozeb hoặc nhóm hoạt chất được cán bộ kỹ thuật khuyến cáo. Pha và dùng theo đúng nhãn thuốc, không tự ý tăng liều.
Bước 3: Xử lý vùng rễ nếu cây vàng lá, suy rễ
Nếu cây có dấu hiệu vàng lá, thối rễ, cần xử lý thêm vùng đất quanh tán. Trước khi tưới thuốc, dọn cỏ, lá bệnh và xới rất nhẹ lớp đất mặt cho thoáng. Sau đó tưới thuốc phòng trị nấm theo đúng hướng dẫn trên bao bì.
Bước 4: Phục hồi cây sau khi khống chế bệnh
Sau khi xử lý bệnh, cây cần được phục hồi bộ rễ và nền đất. Bà con có thể bổ sung hữu cơ hoai mục, vi sinh đối kháng như Trichoderma, Bacillus, Streptomyces và các sản phẩm humic/fulvic để hỗ trợ rễ mới.
Các dòng humic, fulvic của TTP Global như Humi[K] Bio WSG AG và Ful Grow Gold 2X có thể hỗ trợ cải tạo đất, kích thích rễ, tăng hấp thu dinh dưỡng và giúp cây phục hồi sau stress. Tuy nhiên, đây là nhóm sản phẩm hỗ trợ sức cây, không phải thuốc đặc trị nấm Phytophthora. Khi cây đang xì mủ nặng, bà con vẫn cần xử lý bằng thuốc đặc trị theo đúng hướng dẫn kỹ thuật.
Cách phòng ngừa nứt thân xì mủ sầu riêng
Phòng bệnh quan trọng hơn trị bệnh, vì khi cây đã thối rễ hoặc vết bệnh lan rộng thì phục hồi rất chậm. Muốn hạn chế nứt thân xì mủ, bà con cần giữ vườn khô thoáng, đất khỏe và rễ khỏe.
Trước mùa mưa, cần khơi thông mương rãnh, không để nước đọng quanh gốc. Những vườn đất thấp nên lên mô cao, tạo rãnh thoát nước tốt. Không phủ vật liệu quá sát gốc làm gốc ẩm kéo dài.
Trong vườn, bà con nên tỉa cành thấp, cành sâu bệnh, cành khuất trong tán để vườn thông thoáng. Lá bệnh, trái thối, vỏ bệnh cần gom ra khỏi vườn. Dao cắt tỉa hoặc dao cạo vết bệnh nên được vệ sinh sau khi dùng trên cây bệnh.
Về dinh dưỡng, không nên bón thừa đạm. Nên tăng phân hữu cơ hoai mục, bổ sung vi sinh có lợi và chăm bộ rễ định kỳ. Humic và fulvic có thể đưa vào quy trình chăm đất, nhất là sau mưa kéo dài, sau thu hoạch hoặc khi cây bị stress, để hỗ trợ rễ phục hồi và cây hấp thu phân tốt hơn.
⇒ Sau mỗi mùa vụ, cây thường suy yếu và dễ nhiễm bệnh, Bà con cần quan tâm nhiều hơn đến Kỹ thuật phục hồi và cách chăm sóc sầu riêng sau thu hoạch nhằm tăng sức đề kháng và khả năng chống chịu cho cây.
Giải đáp thắc mắc về nứt thân xì mủ sầu riêng
Nứt thân xì mủ có làm chết cây sầu riêng không?
Có. Nếu bệnh lan quanh thân, làm thối rễ nặng hoặc hư mạch dẫn, cây có thể chết. Nếu phát hiện sớm và xử lý đúng, cây vẫn có thể phục hồi.
Bệnh nứt thân xì mủ có lây không?
Có. Mầm bệnh có thể lan qua nước mưa, nước tưới, đất, dụng cụ làm vườn và tàn dư cây bệnh. Vì vậy, cần vệ sinh vườn và xử lý cây bệnh cẩn thận.
Nứt thân xì mủ có cần tiêm thuốc không?
Không phải cây nào cũng cần tiêm. Cây bệnh nhẹ thường xử lý bằng cách cạo vết bệnh, quét thuốc và xử lý vùng rễ. Tiêm thân chỉ nên làm khi thật cần thiết và có người có chuyên môn hướng dẫn.
Tại sao bệnh làm tuột rễ sầu riêng?
Khi nấm tấn công rễ, phần vỏ rễ bị thối và dễ tuột khỏi lõi rễ. Rễ mất khả năng hút nước, hút phân nên cây vàng lá, rụng lá, chậm ra đọt và suy nhanh.
Nứt thân xì mủ sầu riêng cần xử lý sớm và xử lý đúng nguyên nhân. Bà con không nên chỉ quét thuốc trên thân mà bỏ quên thoát nước, cải tạo đất và phục hồi rễ. Nếu cần xây dựng quy trình chăm đất, nuôi rễ và phục hồi cây sau bệnh, bà con có thể liên hệ đến Tổng đài 0938.432.788 để được kỹ sư của TTP Global tư vấn phù hợp với tình trạng vườn.
