Kiến thức nhà nông
Phân đạm là gì? Phân loại, tác dụng và cách dùng
Th1
Năng suất nông sản phụ thuộc rất lớn vào việc cung cấp Nitơ đúng thời điểm, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ phân đạm là gì để sử dụng hiệu quả. Là thành phần cốt lõi cấu tạo nên diệp lục và protein, phân đạm quyết định trực tiếp đến màu sắc lá và trọng lượng quả. Bài viết dưới đây sẽ giải mã chi tiết các loại phân đạm phổ biến và kỹ thuật bón phân thông minh giúp nâng tầm giá trị nông nghiệp.
Phân đạm là gì?
Phân đạm là nhóm phân bón cung cấp nguyên tố Nitơ (N) cho cây trồng nhằm thúc đẩy quá trình sinh trưởng của các bộ phận sinh dưỡng như lá, thân và cành. Loại phân này đóng vai trò cốt lõi trong việc hình thành nên protein cùng với diệp lục tố nên giúp cây xanh tốt đồng thời tăng cường khả năng quang hợp để tạo ra năng suất vượt trội.
Tác dụng của đạm đối với cây trồng
Phân đạm có tác dụng thúc đẩy quá trình sinh trưởng mạnh mẽ của các cơ quan sinh dưỡng bao gồm thân, cành, lá và là thành phần cốt lõi cấu tạo nên protein cùng diệp lục cho cây trồng. Dưới đây là 5 tác dụng lớn nhất của phân đạm:
Thúc đẩy quá trình sinh trưởng mạnh mẽ
Tác dụng chính của đạm giúp với cây trồng là giúp cây lớn nhanh.
- Kích thích cây phân cành, phát triển chồi và ra nhiều lá mới.
- Làm tăng kích thước của lá, giúp bộ khung của cây khỏe mạnh và đạt chiều cao tối ưu.
Tăng cường quang hợp (lá xanh hơn)
Nitơ là thành phần cốt lõi cấu tạo nên diệp lục tố (chất làm lá có màu xanh).
- Khi bón đủ đạm, lá cây sẽ có màu xanh đậm, diện tích lá mở rộng giúp cây hấp thụ ánh sáng mặt trời tốt hơn.
- Quá trình quang hợp diễn ra mạnh giúp cây tổng hợp được nhiều chất hữu cơ để nuôi thân, rễ và quả.
Cấu tạo nên Protein và Enzyme
Nitơ là thành phần không thể thiếu của các hợp chất hữu cơ quan trọng trong tế bào:
- Protein: Xây dựng cấu trúc tế bào và các mô của cây.
- Enzyme & Vitamin: Đóng vai trò là chất xúc tác cho mọi hoạt động sống, giúp cây chuyển hóa năng lượng và trao đổi chất.
- Axit Nucleic (DNA/RNA): Mang thông tin di truyền, quyết định sự hình thành tế bào mới.
Tăng năng suất và chất lượng nông sản
- Đối với rau ăn lá: Giúp rau giòn, ngọt, xanh mướt và tăng sản lượng nhanh chóng.
- Đối với cây lấy hạt (lúa, ngô): Tăng tỷ lệ protein trong hạt, giúp hạt chắc và mẩy.
- Đối với cây ăn trái: Giúp trái lớn nhanh và cải thiện độ ngọt (nếu phối hợp đúng với Kali).
Tăng khả năng chống chịu
Khi cây có bộ lá khỏe mạnh và trao đổi chất tốt, nó có khả năng phục hồi nhanh hơn sau khi bị sâu bệnh tấn công hoặc sau khi thu hoạch. Tuy nhiên thì bạn cần chú ý bón đạm cân đối với các loại phân hữu cơ và vi lượng vì việc dư thừa đạm sẽ khiến cây quá xanh non và dễ bị đổ ngã khi gặp thời tiết xấu.
Các loại phân đạm phổ biến hiện nay
Phân đạm hiện nay được phân chia thành 4 nhóm chính dựa trên dạng hợp chất của Nitơ giúp người nông dân dễ dàng lựa chọn loại phân phù hợp với đặc tính của từng loại đất và cây trồng.
Phân đạm Urê
Phân Urê là loại phân đạm phổ biến nhất hiện nay với hàm lượng Nitơ nguyên chất cao giúp cây trồng xanh tốt nhanh chóng chỉ sau vài ngày bón.
- Hàm lượng N: Rất cao, thường từ 44 – 46%.
- Đặc điểm: Dạng tinh thể hoặc hạt tròn, dễ tan trong nước, dễ hút ẩm.
- Ứng dụng: Thích hợp cho nhiều loại đất và cây trồng. Khi bón vào đất, Urê cần thời gian để chuyển hóa thành dạng Amoni thì cây mới hấp thụ được
- Lưu ý: Dễ bị bay hơi nếu bón trên mặt đất khô hoặc nắng gắt.
Phân đạm Amoni
Đạm Amoni là phân bón cung cấp Nitơ dưới dạng ion NH4+, thường có tác dụng nhanh nhưng dễ làm chua đất. Do đó khi bón cần kết hợp với vôi để trung hòa độ pH.
- Phân Amoni Sunfat (Phân SA): Chứa 20-21% N và khoảng 24% lưu huỳnh (S), rất tốt cho cây cần lưu huỳnh như cà phê, hành tỏi.
- Phân Amoni Clorua: Chứa 24-25% N. Tan tốt nhưng dễ để lại gốc Clo gây hại cho một số cây mẫn cảm (như thuốc lá, chè)
- Phân Amoni Bicacbonat: Hàm lượng đạm thấp (17.5%), ít phổ biến hơn do tính kém bền, dễ phân hủy.
Phân đạm Nitrat
Đạm Nitrat là phân bón cung cấp Nitơ dưới dạng NO3- giúp cây hấp thụ ngay trực tiếp mà không cần chờ chuyển hóa.
- Các loại phổ biến: Canxi Nitrat và Natri Nitrat
- Đặc điểm: Tan cực nhanh, hiệu quả tức thì. Thường dùng để bón thúc giai đoạn cây đang lớn nhanh hoặc dùng trong tưới nhỏ giọt, nhà kính.
- Lưu ý: Dễ bị rửa trôi bởi nước mưa hoặc nước tưới, do đó không thích hợp bón cho lúa nước (ruộng ngập nước).
Phân đạm Amoni Nitrat
Amoni Nitrat là loại phân có chứa cả gốc Amoni và gốc Nitrat giúp cung cấp đạm kết hợp Canxi hỗ trợ cây cứng cáp và chống nứt trái. Rất tốt cho các loại cây ăn quả và hoa kiểng trong giai đoạn nuôi quả.
- Hàm lượng N: Khoảng 33 – 35%
- Đặc điểm: Là loại phân bón quý vì vừa có đạm ăn ngay (Nitrat), vừa có đạm dự trữ (Amoni)
- Ứng dụng: Thích hợp cho các cây trồng cạn như ngô, mía, bông, cây ăn quả
- Lưu ý: Dễ cháy nổ và hút ẩm mạnh nên cần bảo quản cực kỳ cẩn thận.
▷ Bà con có thể tìm hiểu thêm về Bón phân gì cho cây ăn quả? Liều lượng và cách bón
Nên bón đạm cho cây khi nào?
Việc bón đạm đúng thời điểm là yếu tố quyết định để cây hấp thụ tối đa dinh dưỡng, tránh lãng phí phân bón và bảo vệ môi trường. Dưới đây là các giai đoạn phù hợp bổ sung đạm cho cây mà bạn cần lưu ý:
- Giai đoạn cây con và phát triển sinh dưỡng: Đây là lúc cây cần đạm nhất để vươn mình phát triển bộ khung, cành lá và rễ.
- Sau khi cắt tỉa hoặc thu hoạch: Đối với cây lâu năm, cây ăn trái hoặc hoa hồng, sau khi cắt tỉa hoặc thu hoạch xong là lúc cây cần đạm để phục hồi sức lực và ra đọt non mới.
- Đầu mùa mưa: Độ ẩm cao giúp phân đạm hòa tan và thẩm thấu tốt hơn (tuy nhiên cần tránh mưa lớn gây rửa trôi).
- Bón khi cây xuất hiện các dấu hiệu thiếu đạm như: lá mỏng, vàng, dễ rụng, cây còi cọc, chậm lớn, ít đâm chồi mới.
Có nên kết hợp đạm với phân Humic không?
CÓ, kết hợp đạm với phân hữu cơ Humic được các chuyên gia nông nghiệp khuyến khích nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng Nitơ đồng thời bảo vệ sức khỏe của đất trồng.
- Giảm thất thoát, tiết kiệm phân bón: Phân đạm (đặc biệt là Urê) có nhược điểm rất lớn là cực kỳ dễ bay hơi và dễ bị rửa trôi theo nước tưới. Kết hợp cùng Humic có thể hạn chế lượng phân bón rửa trôi, giúp cây có thời gian hấp thụ từ từ.
- Kích thích hấp thụ đạm tốt hơn: Phân đạm cung cấp dinh dưỡng, nhưng nếu bộ rễ yếu, cây cũng không thể hấp thụ được nhiều. Humic là chất kích rễ cực mạnh, giúp ra nhiều rễ cám, mở rộng diện tích tiếp xúc. Từ đó tăng hấp thụ lượng đạm vừa bón một cách triệt để.
- Hạn chế tác hại làm chua đất của đạm: Nhiều loại phân đạm (như Amoni Sunfat – SA) khi sử dụng lâu dài sẽ để lại các gốc axit làm đất bị chua, chai cứng và bạc màu. Bón cùng Humic giúp ổn định cấu trúc đất, làm đất tơi xốp và cân bằng độ pH.
- Giúp lá xanh dày: Khi bón quá nhiều đạm đơn thuần, lá cây thường xanh mướt nhưng mỏng và yếu, rất dễ bị sâu bệnh và đổ ngã. Humic giúp cây điều tiết quá trình trao đổi chất, giúp các tế bào lá phát triển đồng đều, dày hơn và cứng cáp hơn.
Cách bón phân đạm cho cây hiệu quả
Cách bón phân đạm kết hợp cùng Humic TTP Global mang lại hiệu quả vượt trội nhờ khả năng giảm thiểu tình trạng bay hơi của Nitơ đồng thời kích thích bộ rễ hấp thụ dinh dưỡng đạt mức tối đa.
Tỷ lệ đạm với hữu cơ humic
Vì Humi[K] Bio WSG có độ đậm đặc cực cao (95-99%), bạn nên tuân thủ theo liều lượng pha trên bao bì:
- Bón gốc (Trộn khô): 1kg phân Đạm (Urê/SA) + 10g – 20g Humi[K] Bio WSG
- Tưới gốc (Pha nước): 10g – 20g Humi[K] Bio WSG + Lượng đạm tương ứng cho 1 lần bón + 20 lít nước.
Cách bón phân đạm cho cây
Cách 1: Trộn khô bón gốc (Dành cho diện tích lớn, cây ăn trái)
- Bước 1: Trộn đều hạt phân đạm với Humi[K] Bio WSG, hạt Humic sẽ bám đều quanh hạt đạm, giúp bảo vệ đạm khỏi bị nắng làm bay hơi.
- Bước 2: Xới nhẹ đất quanh tán cây hoặc bón vào rãnh.
- Bước 3: Lấp đất mỏng và tưới nước ngay lập tức. Nước sẽ hòa tan Humic và đạm cùng lúc, đưa chúng thấm sâu vào tầng rễ.
Cách 2: Pha nước tưới gốc (Hiệu quả nhanh nhất cho rau và hoa)
Cách này giúp cây hấp thụ đạm ngay lập tức, bộ rễ được Humic bảo vệ nên không bị xót hay cháy rễ do nồng độ đạm cao.
- Bước 1: Cho Humi[K] Bio WSG vào nước khuấy tan trước.
- Bước 2: Cho phân đạm vào hòa tan cùng.
- Bước 3: Tưới trực tiếp quanh gốc cây vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát.
Cách 3: Kết hợp đạm, Humic và phân trùn quế
Phân trùn quế giữ ẩm, Humic giữ đạm, đạm thúc đẩy cây. Cây sẽ xanh bền, lá dày và cực kỳ khỏe mạnh.
- Bước 1: Bón lót hoặc rải phân trùn quế quanh gốc (tạo nền tảng hữu cơ).
- Bước 2: Pha hỗn hợp Đạm + Humi[K] Bio WSG tưới lên trên lớp phân trùn đó.
Cách bón đạm theo từng loại cây trồng
Mỗi loại cây trồng khác nhau sẽ có nhu cầu dinh dưỡng riêng, do đó cần cân nhắc lượng phân bón theo nhu cầu của cây trồng theo từng giai đoạn.
| Loại cây | Thời điểm bón | Cách bón tối ưu |
| Rau ăn lá | 7-10 ngày sau trồng | Pha nước tưới (Humic + Đạm loãng) giúp rau lớn nhanh, xanh mướt. |
| Cây ăn trái | Khi cây ra đọt non | Trộn khô bón quanh tán để nuôi đọt mập, lá to và dày. |
| Hoa Hồng/Cảnh | Sau khi cắt tỉa cành | Tưới hỗn hợp Humic + Đạm để kích mầm bật mạnh, rễ ra nhiều. |
Lưu ý khi bón phân đạm cho cây trồng
Dưới đây là các điểm quan trọng bạn cần ghi nhớ khi sử dụng phân đạm để giúp cây trồng xanh tốt mà không gây hại cho môi trường đất:
- Nên bón phân đạm vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát để hạn chế tình trạng phân bị bay hơi do nhiệt độ cao.
- Tuyệt đối không bón đạm khi trời nắng gắt vì có thể gây cháy lá và làm tổn thương bộ rễ của cây.
- Nên tránh bón phân ngay trước các đợt mưa lớn để ngăn chặn hiện tượng rửa trôi dinh dưỡng gây lãng phí.
- Ưu tiên bón đạm vào giai đoạn cây con và phát triển sinh dưỡng để thúc đẩy quá trình ra chồi và mọc lá.
- Tuân thủ đúng liều lượng hướng dẫn để tránh tình trạng thừa đạm khiến cây yếu, dễ đổ ngã và thu hút sâu bệnh.
- Luôn tưới nước đủ ẩm sau khi bón phân để đạm có thể hòa tan hoàn toàn và giúp rễ cây hấp thụ nhanh chóng.
- Nên xới nhẹ đất và lấp phân sau khi bón để giảm thiểu sự thất thoát Nitơ vào không khí.
- Ngưng bón đạm trước khi thu hoạch ít nhất 7 đến 10 ngày để đảm bảo an toàn thực phẩm và giảm dư lượng Nitrat trong nông sản.
- Không nên bón quá nhiều đạm khi cây đang ra hoa vì có thể làm giảm tỷ lệ đậu trái và gây rụng nụ.
- Kết hợp đạm với phân Humic của TTP Global sẽ giúp giữ chân dinh dưỡng trong đất lâu hơn và kích thích rễ phát triển mạnh.
- Đối với các loại đất chua, nên bón thêm vôi hoặc lân để trung hòa độ pH trước khi sử dụng các loại đạm như SA hay Amoni Clorua.
- Nên chia nhỏ lượng phân đạm để bón thành nhiều đợt nhằm giúp cây luôn có đủ dinh dưỡng và hạn chế thất thoát phân bón.
▷ Ngoài đạm, bà con cũng cần tìm hiểu và nắm thêm về 2 loại phân bón còn lại là
- Phân Kali là gì? Phân loại, tác dụng và cách dùng
- Phân lân là gì? Cách bón phân lân cho cây xanh tốt
Nhìn chung, phân đạm không chỉ là thức ăn cho cây mà còn là nền tảng của chất lượng nông sản. Tuy nhiên, việc bón đạm cần đi đôi với sự khoa học để tránh lãng phí và ô nhiễm môi trường. Hãy áp dụng đúng liều lượng và thời điểm để biến phân đạm thành công cụ đắc lực cho những vụ mùa bội thu. Nếu mọi người còn bất kỳ câu hỏi hoặc thắc mắc nào về liều lượng phân bón hoặc cách chọn loại phân bón phù hợp với cây trồng thì có thể liên hệ đến TTP Global thông qua Tổng đài: 0938.432.788. Đội ngũ chuyên viên tư vấn túc trực sẽ nhanh chóng giải đáp thắc mắc chi tiết trong thời gian sớm nhất.
