Kiến thức nhà nông
Khắc phục sầu riêng bị khô đọt, chết cành hiệu quả
Th7
Sầu riêng bị khô đọt là tình trạng đọt non, lá non hoặc cành nhỏ bị héo, cháy, khô dần từ chóp xuống. Khô đọt, chết cành không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của một bệnh riêng lẻ. Nhiều vườn bị khô đọt do rầy nhảy chích hút, nấm gây cháy lá chết ngọn, thối rễ, đốm lá, nấm hồng, thiếu dinh dưỡng hoặc cây suy sau thu hoạch. Vì vậy, bà con không nên thấy khô đọt là phun thuốc ngay. Việc cần làm trước tiên là xem nguyên nhân vì sao sầu riêng bị khô đọt? Kiểm tra kỹ có khô ở lá non, cành non hay cả cây, kiểm tra mặt dưới lá, thân cành, gốc rễ và tình trạng đất. Xác định đúng nguyên nhân thì cây mới phục hồi nhanh, hạn chế tái phát.
Hiện tượng sầu riêng bị khô đọt
Sầu riêng bị khô đọt thường bắt đầu ở phần lá non hoặc đọt non. Lá có thể bị quăn, cháy mép, khô chóp, rụng sớm. Cành non mất sức, chuyển nâu, sau đó khô dần. Nếu nặng, cây bị trơ cành, chậm ra cơi mới, tán thưa và giảm khả năng nuôi hoa, nuôi trái.
Ở cây con, khô đọt nguy hiểm hơn vì bộ rễ còn yếu, thân lá chưa nhiều. Nếu không xử lý sớm, cây dễ chậm lớn, mất ngọn chính hoặc chết cây. Với cây đang cho trái, khô đọt làm giảm bộ lá quang hợp, cây suy nhanh, trái dễ rụng hoặc kém phát triển.
Sầu riêng bị khô đọt là bệnh gì?
Sầu riêng bị khô đọt không phải là một loại bệnh cụ thể, đây là dấu hiệu của một vài loại bệnh phổ biến trên cây sầu riêng. Đặc biệt là các nhóm bệnh sau:
Rầy nhảy gây hại
Rầy nhảy thường tấn công mạnh khi sầu riêng ra đọt non. Cả rầy non và rầy trưởng thành đều chích hút nhựa ở lá non, làm lá nhỏ, xoăn, cháy mép, khô lại rồi rụng. Nếu mật số cao, đọt non có thể bị khô, cành nhỏ trơ lá. Bà con nên kiểm tra mặt dưới lá non, nhất là lúc cây vừa nhú cơi.
Bệnh cháy lá, chết ngọn
Bệnh cháy lá sầu riêng thường làm lá xuất hiện đốm sũng nước, sau đó lan thành mảng cháy nâu. Lá bị bệnh có thể quăn lại, khô và rụng. Khi bệnh nặng, cành tăm và phần ngọn bị khô chết. Cháy lá, chết ngọn thường phát triển mạnh lúc giao mùa, vườn ẩm, tán rậm, cây suy hoặc sau các đợt thời tiết bất lợi.
Bệnh vàng lá thối rễ
Khi rễ bị thối, cây không hút được nước và dinh dưỡng. Phần trên tán sẽ vàng lá, lá nhỏ, đọt non héo, khô dần. Điểm dễ nhận biết là cây không chỉ khô một vài đọt, mà cả tán có biểu hiện suy, lá mất xanh, đọt ra yếu. Nếu đào nhẹ vùng rễ thấy rễ tơ nâu đen, tuột vỏ, có mùi hư thì cần ưu tiên xử lý rễ và thoát nước.
⇒ Bà con có thể tìm hiểu chi tiết hơn về Đặc điểm nhận biết vàng lá thối rễ trên cây sầu riêng
Bệnh đốm lá sầu riêng
Bệnh đốm lá làm lá xuất hiện các đốm nâu, xám hoặc đen, thường lan rộng khi gặp ẩm độ cao. Nếu bệnh nặng, lá cháy mảng, rụng sớm, cây thiếu lá nuôi đọt. Bà con dễ nhầm đốm lá với cháy lá do nắng hoặc thiếu chất, nhưng đốm bệnh thường có ranh giới rõ, xuất hiện rải rác rồi lan dần.
Bệnh nấm hồng trên sầu riêng
Nấm hồng thường gây hại trên cành, nhất là vườn rậm, ẩm và ít thông thoáng. Trên cành có thể thấy lớp tơ hoặc mảng hồng nhạt. Vỏ cành bị bệnh khô, nứt, phần cành phía trên dần héo và chết khô. Nếu không cắt bỏ kịp, bệnh có thể lan sang cành khác.
Do cây thiếu dinh dưỡng
Cây thiếu dinh dưỡng, nhất là sau thời gian nuôi đọt, nuôi trái hoặc đất nghèo hữu cơ, cũng có thể làm đọt non phát triển yếu, lá mỏng, dễ cháy mép và khô chóp. Trường hợp này thường không có vết bệnh rõ trên thân lá, không thấy rầy nhiều, nhưng cây ra cơi không đều, lá nhỏ, màu lá nhạt và phục hồi chậm.
Sầu riêng suy yếu sau thu hoạch
Sau thu hoạch, cây mất nhiều dinh dưỡng để nuôi trái. Nếu không phục hồi rễ, không cắt tỉa hợp lý hoặc bón phân chưa đúng, cây dễ ra đọt yếu, cành tăm khô, lá già rụng nhiều. Đây là giai đoạn bà con cần chăm lại đất, rễ và bộ lá trước khi bước vào vụ mới.
⇒ Để ngăn ngừa tình trạng cây mất sức sau thu hoạch, Bà con có thể tìm hiểu chi tiết hơn về Kỹ thuật phục hồi và cách chăm sóc sầu riêng sau thu hoạch
Đặc điểm nhận biết sầu riêng bị khô đọt
Bà con nên kiểm tra theo thứ tự: lá non, mặt dưới lá, cành non, thân cành, gốc và rễ.
- Nếu đọt non xoăn, cháy mép, mặt dưới lá có rầy hoặc vết chích hút li ti, nguyên nhân có thể nghiêng về rầy nhảy.
- Nếu lá có đốm sũng nước, cháy mảng, rụng lá, cành tăm khô cần nghĩ đến cháy lá chết ngọn hoặc thán thư.
- Nếu lá vàng cả tán, cây héo dù đất vẫn ẩm, rễ tơ thối đen, cần kiểm tra vàng lá thối rễ.
- Nếu cành có lớp nấm màu hồng, phần cành phía trên bị khô, nên xử lý theo hướng nấm hồng.
- Nếu không thấy sâu bệnh rõ nhưng cây yếu sau thu hoạch, đọt ra không nổi, lá nhỏ, có thể cây đang suy và thiếu dinh dưỡng.
Khắc phục sầu riêng bị khô đọt
Tuỳ vào nguyên nhân gây khô đọt mà bà con có cách khắc phục khác nhau:
Biện pháp canh tác
Việc đầu tiên là cắt bỏ cành khô, lá bệnh, đọt đã chết và gom ra khỏi vườn. Khi cắt cành bệnh, bà con cắt lùi vào phần cành còn xanh khỏe, không cắt sát ngay vết bệnh. Dụng cụ cắt cần sạch, vết cắt lớn nên được xử lý để hạn chế nấm xâm nhập.
Tiếp theo, tỉa bớt cành rậm, cành tăm, cành đan chéo để ánh sáng lọt vào tán và giảm ẩm. Vườn bị thối rễ phải ưu tiên thoát nước, xẻ rãnh, không để nước đọng quanh gốc.
Trong giai đoạn cây đang khô đọt, không nên bón đạm mạnh để thúc đọt. Cây đang suy hoặc rễ yếu mà bón đạm cao dễ làm cây mất cân đối, đọt non mềm và sâu bệnh dễ tấn công hơn. Bà con nên phục hồi từ đất và rễ trước.
Có thể bổ sung phân hữu cơ hoai mục, nấm đối kháng và nhóm humic khi cây đã thoát úng, đất đủ ẩm nhưng không sũng nước. Với giải pháp của TTP Global, các dòng Humi[K] Bio WSG AG, Humi[K] WSG/WSP hoặc Ful Grow Gold 2X phù hợp để hỗ trợ cải tạo đất, kích hoạt vùng rễ và giúp cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn trong giai đoạn phục hồi sau khô đọt, sau thu hoạch hoặc sau cắt tỉa. Lưu ý, humic không phải thuốc trị nấm, trị rầy và không thay thế thuốc bảo vệ thực vật khi vườn đã nhiễm bệnh nặng.
Biện pháp sinh học
Với bệnh liên quan đến đất và rễ, bà con có thể dùng chế phẩm chứa Trichoderma, Bacillus hoặc Streptomyces theo hướng dẫn để hỗ trợ quản lý nấm hại trong đất. Chỉ dùng khi đất không bị ngập úng kéo dài, vì đất bí nước sẽ làm hiệu quả sinh học giảm.
Với rầy nhảy và nhóm côn trùng chích hút, nên giữ vườn có thiên địch, hạn chế phun thuốc phổ rộng liên tục. Có thể dùng bẫy dính để theo dõi mật số rầy trong giai đoạn ra đọt non. Khi mật số còn thấp, một số chế phẩm sinh học hoặc thảo mộc có thể hỗ trợ làm giảm áp lực sâu hại.
Sử dụng thuốc trị
Bà con chỉ nên dùng thuốc khi đã xác định đúng nguyên nhân. Nếu do rầy nhảy, cần phun trúng mặt dưới lá non, chồi non và các vị trí rầy trú ẩn. Nên xử lý sớm lúc cây vừa ra đọt. Nếu do cháy lá, đốm lá, thán thư, cần phun thuốc nấm được phép sử dụng trên sầu riêng, phun kỹ tán lá và lặp lại theo nhãn khi cần.
Nếu do thối rễ, không chỉ phun trên lá. Cần kết hợp thoát nước, xử lý vùng rễ, bổ sung hữu cơ hoai mục và vi sinh đối kháng, thuốc dùng cho vùng rễ phải theo đúng hướng dẫn trên nhãn. Nếu do nấm hồng, cần cắt bỏ cành bệnh nặng, vệ sinh vườn, sau đó xử lý phần cành còn lại bằng thuốc phù hợp.
Tất cả thuốc bảo vệ thực vật cần dùng theo nguyên tắc 4 đúng: đúng thuốc, đúng liều, đúng lúc, đúng cách. Với vườn sầu riêng xuất khẩu, bà con càng phải chú ý danh mục thuốc được phép dùng và thời gian cách ly.
Giải đáp về sầu riêng bị khô đọt
Sầu riêng bị khô đọt non nguy hiểm không?
Có. Đọt non là bộ lá tương lai của cây. Nếu đọt non bị khô nhiều, cây thiếu lá để quang hợp, chậm ra cơi mới và dễ suy. Với cây đang làm bông, nuôi trái, khô đọt nặng có thể ảnh hưởng khả năng nuôi trái.
Sầu riêng con khô đọt có chết cây không?
Có thể chết nếu khô đọt kèm thối rễ, cháy lá nặng hoặc mất ngọn chính. Cây con có bộ rễ và bộ lá còn ít nên phục hồi chậm hơn cây lớn. Bà con cần xử lý sớm, giữ ẩm vừa phải, che nắng nếu cần và không bón phân mạnh khi cây còn suy.
Phân biệt khô đọt do sâu bệnh và do thiếu chất?
Khô đọt do sâu bệnh thường có dấu hiệu rõ như rầy ở mặt dưới lá, vết chích hút, đốm bệnh, lá cháy mảng, cành có nấm hoặc rễ bị thối. Khô đọt do thiếu chất thường diễn ra chậm hơn, cây ra đọt yếu, lá nhỏ, màu lá nhạt, ít thấy vết bệnh rõ. Tuy nhiên, hai nguyên nhân có thể đi cùng nhau: cây thiếu dinh dưỡng, rễ yếu thì sâu bệnh dễ tấn công hơn.
Sầu riêng bị khô đọt muốn phục hồi tốt phải xử lý đúng nguyên nhân, không phun thuốc theo cảm tính. Bà con nên kiểm tra lá, cành, rễ và điều kiện đất trước. Sau đó kết hợp vệ sinh vườn, thoát nước, phục hồi rễ, dùng sinh học và thuốc bảo vệ thực vật đúng lúc khi cần. Hy vọng những kinh nghiệm trên có thể giúp được cho Bà con trong quá trình phát hiện, quả lý và điều trị tình trạng sầu riêng bị khô đọt hiệu quả. Nếu Bà con còn bất kỳ thắc mắc hoặc khó khăn nào trong quá trình trồng và chăm sóc sầu riêng thì có thể liên hệ đến Tổng đài: 0938.432.788. Đội ngũ kỹ sư nông nghiệp của TTP Global luôn sẵn sàng giải đáp chi tiết các thắc mắc của Bà con trong thời gian sớm nhất.
